فرمود : و يكى از آنها عاق والدين شدن است چون خداى تعالى عاق را در حكايت كلام عيسى جبار شقى ناميده و فرموده : * ( « وَبَرًّا بِوالِدَتِي وَلَمْ يَجْعَلْنِي جَبَّاراً شَقِيًّا » ) * « 1 » .
مؤلف : ظاهر روايت اين است كه امام ( ع ) جمله * ( « وَلَمْ يَجْعَلْنِي جَبَّاراً شَقِيًّا » ) * را عطف تفسيرى جمله * ( « وَبَرًّا بِوالِدَتِي » ) * دانسته است .
و در مجمع آمده كه مسلم در صحيح به سند خود از ابو سعيد خدرى روايت كرده كه گفت ، رسول خدا ( ص ) فرمود : چون اهل بهشت وارد بهشت و اهل دوزخ وارد آتش مىشوند كسى صدا مىزند اى اهل بهشت توجه كنيد ، و نيز صدا مىزند اى اهل آتش توجه كنيد ، و هر دو فريق متوجه و مشرف به صاحب صدا مىشوند ، آن گاه مرگ را به صورت گوسفندى سياه و سفيد مىآورند ، او صدا مىزند آيا مرگ را مىشناسيد ؟ مىگويند : اين است ، اين است ، و همه او را مىشناسند ، پس آن شخص آن گوسفند را سر مىبرد و ذبح مىكند ، و به اهل بهشت مىگويد كه ديگر مرگى نداريد و جاودانه در بهشت خواهيد بود ، و به اهل آتش مىگويد ديگر مرگى نداريد و در آتش جاودانى خواهيد بود ، اين است كه خداى تعالى مىفرمايد * ( « وَأَنْذِرْهُمْ يَوْمَ الْحَسْرَةِ . . . » ) * .
آن گاه مىگويد : اين روايت را اصحاب ما از امام باقر و امام صادق ( ع ) روايت كردهاند ، آن گاه در آخر حديث آمده كه اهل بهشت آن قدر خوشحال مىشوند كه اگر در آن روز مرگى براى كسى بود قطعا از خوشحالى مىمردند ، و اهل آتش دچار حسرتى مىشوند كه اگر آن روز مرگى ممكن بود قطعا مىمردند « 2 » .
مؤلف : اين معنا را غير از مسلم ساير صاحبان جامع ، از قبيل بخارى « 3 » ، و ترمذى « 4 » و نسايى و طبرى « 5 » و غير ايشان نيز از ابو سعيد خدرى و ابو هريره و ابن مسعود و ابن عباس نقل كردهاند .
و در تفسير قمى در ذيل آيه * ( « إِنَّا نَحْنُ نَرِثُ الأَرْضَ وَمَنْ عَلَيْها » ) * فرموده : هر چيزى را كه خداوند خلق كرده روز قيامت آن را به ارث مىبرد « 6 » .
مؤلف : اين همان معناى دومى است كه در تفسير آيه مذكور آورديم .
هامش
( 1 ) عيون الاخبار الرضا ، ج 1 ص 223 .
( 2 ) مجمع البيان ، ج 3 ، ص 515 .
( 3 ) صحيح بخارى ، ج 6 ، ص 117 .
( 4 ) صحيح ترمذى ، ج 5 ، ص 315 ، ح 3156 .
( 5 ) تفسير طبرى ، ج 6 ، ص 66 .
( 6 ) تفسير قمى ، ج 2 ، ص 51 .