مفسدين را اغواء مىكرد و بدين وسيله آرزوى او را فاسد و سعى او را بىنتيجه مىساخت ، ولى سرانجام خداوند آن دخل و تصرفات شيطانى را نسخ و زايل نموده آيات خودش را حاكم مىنمود و كوشش پيغمبر و يا رسولش را به نتيجه مىرساند و حق را اظهار مىنمود و خدا دانا و فرزانه است .
و بنا بر معناى دوم آن ( يعنى قرائت و تلاوت ) ، معناى آيه چنين مىشود : ما قبل از تو هيچ پيغمبر و رسولى نفرستاديم مگر آنكه وقتى چيزى از آيات خدا را مىخوانده شيطان شبهه هايى گمراه كننده به دلهاى مردم مىافكند و ايشان را وسوسه مىكرد تا با آن آيات مجادله نموده ايمان مؤمنين را فاسد سازد ولى خداوند آنچه از شبهات كه شيطان به كار مىبرد باطل مىكرد و پيغمبرش را موفق به رد آنها مىفرمود و يا آيه اى نازل مىكرد تا آن را رد كند .
اين آيه دلالت روشنى دارد بر اختلاف معناى نبوت و رسالت ، البته نه به نحو عموم و خصوص مطلق هم چنان كه نزد علماى تفسير معروف شده كه رسول آن كسى است كه مبعوث شده و مامور به تبليغ هم شده باشد و نبى آن كسى است كه تنها مبعوث شده باشد چه اينكه مامور به تبليغ هم شده باشد يا نه . چون اگر مطلب از اين قرار مىبود لازم بود كه در آيه مورد بحث از كلمه « نبى » غير رسول اراده شود يعنى كسى كه مامور به تبليغ نشده و اين با جمله * ( « وَما أَرْسَلْنا » ) * كه در اول آيه است منافات دارد و ما در مباحث نبوت در جلد دوم اين كتاب ، رواياتى از امامان اهل بيت ( ع ) نقل كرديم كه دلالت مىكرد بر اينكه رسول آن كسى است كه ملك وحى بر او نازل مىشود و او ملك را مىبيند و با او سخن مىگويد ، ولى نبى آن كسى است كه خواب مىبيند و در خواب به او وحى مىشود . و در جلد سيزدهم اين كتاب همين مطلب را از آيه « قُلْ لَوْ كانَ فِي الأَرْضِ مَلائِكَةٌ يَمْشُونَ مُطْمَئِنِّينَ لَنَزَّلْنا عَلَيْهِمْ مِنَ السَّماءِ مَلَكاً رَسُولًا » « 1 » استفاده نموديم .
و اما ساير حرفهايى كه در فرق ميان نبى و رسول زدهاند مثل اينكه « رسول كسى است كه مبعوث به شرعى جديد شده باشد و نبى اعم از او و از كسى است كه شرع سابق را تبليغ كند » صحيح نيست ، زيرا ما در مباحث نبوت اثبات كرديم كه شرايع الهى بيش از پنج شريعت يعنى نوح و ابراهيم و موسى و عيسى و محمد ( ص ) نيست با اينكه قرآن تصريح كرده به رسالت عده بسيارى از پيغمبران . علاوه بر اينكه هيچ دليلى بر اين فرق در
هامش
( 1 ) بگو اگر ملائكه در زمين مثل شما آرام آرام راه بروند باز از آسمان ملكى به عنوان رسول بر آنان نازل مىكرديم . سوره اسرى ، آيه 95 .