وَ لكِنَّ عَذابَ اللَّه شَدِيدٌ » نازل شد ، رسول خدا ( ص ) در سفر بود ، پس رو به اصحاب خود كرده فرمود : هيچ مىدانيد اين چه روزى است ؟ عرضه داشتند : خدا و رسولش داناتر است . فرمود : اين روزى است كه خدا به آدم مىفرمايد : برخيز برخاستن آتش . مىگويد :
پروردگارا برخاستن آتش يعنى چه ؟ مىفرمايد : از هر هزار نفر نهصد و نود و نه نفر به سوى آتش ، و يك نفر به سوى بهشت .
مسلمانان شروع كردند به گريه ، حضرت فرمود : به هم نزديك شويد و به سوى رشد برويد چون هيچ نبوتى نبود مگر آنكه قبل از آن جاهليتى بوده ، آتش هر چه از جاهليت گرفت كه گرفته ، و اگر كامل نشد از منافقين مىگيرد ، و مثل شما نيست مگر مثل رنگ مخالفى كه در بازوى حيوان و يا مثل خالى است كه در پهلوى شتر باشيد . آن گاه فرمود : من اميدوارم كه شما يك چهارم اهل بهشت باشيد . پس ياران تكبير گفتند . آن گاه فرمود : من اميدوارم كه شما يك سوم اهل بهشت باشيد . باز تكبير گفتند . آن گاه فرمود : من خيلى اميدوارم كه شما نصف اهل بهشت باشد . باز تكبير گفتند ، راوى مىگويد نفهميدم دو ثلث را هم فرمود يا نه « 1 » .
مؤلف : اين روايت به طرق بسيارى ديگر از عمران ، ابن عباس ، ابى سعيد خدرى ، ابى موسى و انس ، نقل شده كه البته در متن آنها اختلافى هست ، از همه آن متون معتدلتر همين روايتى است كه ما ايراد كرديم .
و در تفسير قمى در ذيل آيه « وَتَرَى النَّاسَ سُكارى » فرمودند : يعنى از شدت اندوه و فزع عقلشان زايل گشته ، دچار حيرت مىشوند « 2 » .
هامش
( 1 ) الدر المنثور ، ج 4 ، ص 343 .
( 2 ) تفسير قمى ، ج 2 ، ص 78 .