از رسول خدا ( ص ) نقل كرده - و نيز كسانى كه براى خدا به يكديگر محبت مىورزند ، و كسانى كه در دلهاى شب مخفيانه به سوى خدا قدم بر مىدارند ، و مهاجرينى كه در راه خدا هجرت مىكنند كه روايت اولى را الدر المنثور از ابى الدرداء و دومى را از ابى امامه ، و سومى را از خدرى ، و هر سه از رسول خدا ( ص ) روايت كردهاند . در احاديث ائمه اهل بيت ( ع ) نيز خلق كثيرى از جمله مصاديق اين آيه شمرده شدهاند .
و در الدر المنثور است كه عبد بن حميد از على ( ع ) روايت كرده كه در ذيل جمله * ( « كَطَيِّ السِّجِلِّ » ) * فرموده : نام فرشته است « 1 » .
مؤلف : الدر المنثور « 2 » اين مضمون را از ابن ابى حاتم و ابن عساكر ، از امام باقر ( ع ) نيز در حديثى روايت كرده است .
و در تفسير قمى است كه امام در ذيل جمله * ( « يَوْمَ نَطْوِي السَّماءَ كَطَيِّ السِّجِلِّ لِلْكُتُبِ » ) * فرمود : « سجل » نام فرشته اى است كه نامه هاى اعمال را مىپيچد . و معناى پيچيدن آن اين است كه نابودش مىكند و به صورت دود در مىآيد ، و زمين را به صورت آتش در مىآورد « 3 » .
و در نهج البلاغه در وصف اموات آمده كه : از پشت زمين به زير زمين ، و از وسعت روى آن به تنگى زير آن ، و از نزد اهل و عيال ، به غربت ، و از نور به ظلمت رفتند . رفتند در حالى كه پا برهنه و عريان بودند ، از دنيا تنها اعمال با ايشان آمد ، و به زندگى دائم و خانه هميشگى منتقل شدند ، هم چنان كه خداى سبحان فرموده : * ( « كَما بَدَأْنا أَوَّلَ خَلْقٍ نُعِيدُه ، وَعْداً عَلَيْنا إِنَّا كُنَّا فاعِلِينَ » ) * « 4 » .
مؤلف : استشهاد به امام ( ع ) به اين آيه شريفه با هر دو معنايى كه براى « اعاده » كرديم قابل انطباق است ، و آن دو معنا يكى اعاده خلق به صورت قبل از خلقت بود ، و يكى اعاده به معناى زنده كردن بعد از مردن آن طورى كه قبل از مردن بودند . و اين دو معنا در بيان آيه گذشت .
و در مجمع البيان گفته كه : از رسول خدا ( ص ) روايت شده كه فرمود شما در روز قيامت پا برهنه و عريان با بدنى ناتوان و لاغر و رنجور ، محشور مىشويد ،
هامش
( 1 ، 2 ) الدر المنثور ، ج 4 ، ص 340 .
( 3 ) تفسير قمى ، ج 2 ، ص 77 .
( 4 ) نهج البلاغه ، فيض الاسلام ، خطبه 110 ، ص 341 .