وعده دادهاند نزديك است يا دور ( 109 ) .
خدا سخن بلند و علنى شما و آنچه را كه پنهان مىداريد مىداند ( 110 ) .
من چه مىدانم شايد تاخير آن عذاب موعود به منظور آزمايش شما است و ( يا ) براى اين است كه تا مدتى كه مقدر شده عمر خود را به پايان بريد ( 111 ) .
گفت پروردگارا ! به حق داورى كن و پروردگار ما ، بسيار بخشنده است و در باره آنچه شما مىگوييد كمك از او مىخواهيم كه هر كس بايد از او كمك بخواهد ( 112 ) .
بيان آيات
در اين آيات به مضمون اول سوره برگشت شده ، زيرا در آن آيات بيان مىفرمود كه براى بشر معبودى است واحد ، و آن معبود همان كسى است كه آسمانها و زمين را خلق فرموده ، و لذا بايد او را از طريق نبوت ، و پذيرفتن دعوت انبيا بپرستند ، و با پرستش وى آماده حساب يوم الحساب شوند .
و نبوت جز به يك دين دعوت نمىكند ، و آن دين توحيد است ، هم چنان كه موسى ، و قبل از او ابراهيم ، و قبل از وى نوح ، و همچنين انبيا قبل از نوح ، و بعد از موسى - مانند ايوب ، و ادريس و غير آن دو از پيامبرانى كه اساميشان و پاره اى از انعامهايى كه خدا به ايشان كرده و در قرآن كريم آمده - همه به آن دعوت مىكردند .
پس ، بشر امتى است واحده ، و داراى ربى واحد ، و آن خداى عز اسمه است . و دين واحد ، و آن دين توحيد است كه در آن تنها خدا عبادت مىشود . دعوت الهى همين است و بس ، و ليكن مردم اين دين واحد را قطعه قطعه كردند ، و خدايانى به جاى خدا براى خود درست كردند ، و اديانى غير از دين خدا تراشيدند ، و به همين جهت اختلاف در ميان خود پديد آوردند ، و هدفهايشان در دنيا و آخرت مختلف گشت .
اما در آخرت ، بشرهاى صالح به زودى با شكر خدا از ايشان مواجه گشته و به هيچ ناملايمى بر نمىخورند و مدام در نعمت و كرامتند . و اما غير صالحان ، در عذاب و عقابند .
اين وضع آنان در آخرت ، و اما در دنيا كه خداى عز و جل صالحان از ايشان را وعده داده كه زمين را به ارث به ايشان دهد ، و خانه عاقبت را هم خاص ايشان كند .
و طالحان و بدكاران را وعده داده كه به هلاكت رساند و نابود سازد ، و سعيشان را بىنتيجه گذارد .
تفسير الميزان ( فارسي ) — صفحة 454
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٤٥٤