خداى تعالى نظير اين معنا را كه همان آمرزش گناهان باشد در جاى ديگر بيان كرده و فرموده : « إِنْ تَجْتَنِبُوا كَبائِرَ ما تُنْهَوْنَ عَنْه نُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ » « 1 » .
پس اينكه فرمود : * ( « وَإِنِّي لَغَفَّارٌ لِمَنْ تابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ صالِحاً » ) * درست منطبق بر آيه سوره نساء مىشود ، تنها فرق ميان آن دو ، شرطى است كه در آيه مورد بحث اضافه شده ، و آن قيد * ( « ثُمَّ اهْتَدى » ) * است كه حكم مغفرت را تقييد مىكند و از آن كه به معناى اهتداء به سوى طريق است بر مىآيد : حكم مغفرت وقتى شامل حال مؤمن عامل به اعمال صالح مىشود كه اعمال صالح را از طريقش انجام دهد ، و از باب آن وارد شود .
در كلام خداى تعالى قيد و شرطى كه ايمان به خدا و عمل صالح را در تاثير و قبولش نزد خدا مقيد و مشروط كند نمىبينيم مگر همين قيد كه شخص ، به رسول هم ايمان داشته باشد ، به اين معنا كه تسليم رسول باشد و او را در هر كار و امرى چه بزرگ و چه كوچك اطاعت كند و دين خود را از او بگيرد ، و راهى را كه او پيش پايش گذاشته سير نمايد ، و بدون هيچ استبداد او را پيروى كند ، از خود بدعت درست نكند كه پيروى بدعت پيروى خطوات شيطان است .
و كوتاه سخن اينكه ولايت رسول بر مؤمنين در دين و دنيايشان قيدى است كه ايمان به خدا و عمل صالح را در تاثيرش مقيد كرده ، زيرا خداى تعالى ولايت رسول را تشريع و اطاعتش را واجب فرموده ، مردم بايد از او اخذ كنند ، و به او تاسى جويند و اين مطلب در آيات بسيار زيادى تذكر داده شده ، كه نه حاجتى به ايراد بسيارى از آنها است و نه مجالى براى شمردن يك يك آنها ، پس بنا بر اين ، به فرموده قرآن : « النَّبِيُّ أَوْلى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ » « 2 » .
از صريح عموم داستانهاى بنى اسرائيل كه قرآن كريم آنها را نقل كرده بر مىآيد كه بنى اسرائيل با اينكه به خداى سبحان ايمان داشتند و رسالت موسى و هارون ( ع ) را تصديق كرده بودند ، ولى در باره ولايت آن دو بزرگوار يا متوقف بودهاند و يا نظير متوقف ، و شايد همين توقف آنان باعث بوده كه در آيات مورد بحث بعد از نهى بنى اسرائيل از طغيان ، و تخويف آنان از غضب خدا فرموده است * ( « وَإِنِّي لَغَفَّارٌ لِمَنْ تابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ صالِحاً ثُمَّ اهْتَدى » ) * خلاصه بدان جهت بوده كه قيد * ( « ثُمَّ اهْتَدى » ) * را بر ايمان به خدا و عمل صالح اضافه
هامش
( 1 ) اگر از گناهان كبيره اى كه از آن نهى شدهايد اجتناب كنيد گناهان كوچك شما را مىپوشانيم . سوره نساء ، آيه 31 .
( 2 ) رسول خدا ولايتش بر مؤمنين بيش از ولايتى است كه خود آنان در امور خود دارند . سوره احزاب ، آيه 6 .