« و لام » در * ( « وَلِتُصْنَعَ عَلى عَيْنِي » ) * لام غرض است ، و جمله مذكور عطف بر اغراضى است كه تقدير گرفته شده ، و تقدير آن اين است كه « ما محبت را بر تو افكنديم براى امورى چنين و چنان ، و براى اينكه فرعون زير نظر من به تو احسان كند ، زيرا من با تو و مراقب حال توام ، و به خاطر آن مزيد عنايت و شفقتى كه به تو دارم از تو غافل نمىشوم » ، و چه بسا گفته باشند مراد از جمله * ( « وَلِتُصْنَعَ عَلى عَيْنِي » ) * احسان به او باشد ، كه به مادرش برگردانيده و تربيتش را در دامن مادر قرار داد .
هر چه باشد لسان آيه ، لسان كمال عنايت و شفقت است ، و مناسب با آن اين است كه سياق را سياق تكلم وحده كنند ، و به همين جهت از سياق سابق كه تكلم با غير « ما » بود به تكلم وحده ( من ) عدول فرمود .
* ( « إِذْ تَمْشِي أُخْتُكَ فَتَقُولُ هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلى مَنْ يَكْفُلُه فَرَجَعْناكَ إِلى أُمِّكَ كَيْ تَقَرَّ عَيْنُها وَلا تَحْزَنَ » ) * - ظرف « اذ » - به طورى كه سياق مىرساند - متعلق است به جمله * ( « وَلِتُصْنَعَ » ) * و معنايش اين است كه من محبتى از ناحيه خودم بر تو افكندم تا هر كس تو را مىبيند براى اين منظور دوست بدارد و نيز براى اينكه در مرئى و منظر من و در تحت مراقبتم به تو احسان شود ، آن وقتى كه خواهرت آمد و شد مىكرد تا خبرى از تو به دست آورد و بداند با تو چه معامله اى مىكنند ، ديد كاركنان فرعون در جستجوى دايه اى هستند تا تو را شير دهد ، خواهرت خود را در معرض پاسخ قرار داده به ايشان مىگويد - و اگر فرمود « مىگويد » و نفرمود « گفت » براى اين بود كه حال گذشته را حكايت كند - آيا مىخواهيد شما را راهنمايى كنم به زنى كه او را كفيل شود ، هم شير دهد و هم حضانت كند ؟ بدين وسيله تو را به مادرت برگردانديم تا خوشحال شود و اندوهناك نگردد .
در جمله * ( « فَرَجَعْناكَ » ) * به سياق سابق كه سياق متكلم با غير بود برگشت شده ، نه اينكه التفاتى به كار رفته باشد .
* ( « وَقَتَلْتَ نَفْساً فَنَجَّيْناكَ مِنَ الْغَمِّ . . . » ) *
اين آيه اشاره به منت و يا منتهايى ديگر غير آن دو منت سابق است ، و اين منت عبارت است از داستان قتل نفس موسى و رأى دادن درباريان قبط به كشتن او ، و فرار او از مصر ، و ازدواجش با دختر شعيب پيغمبر ، و اقامتش در مدين به مدت ده سال به عنوان اجير و چوپان گوسفندان شعيب .
و اين داستان در سوره قصص مفصل آمده ، پس جمله * ( « وَقَتَلْتَ نَفْساً » ) * اشاره به كشتن آن مرد قبطى است در مصر ، و جمله * ( « فَنَجَّيْناكَ مِنَ الْغَمِّ » ) * اشاره به ترسى بود كه به وى دست