مگر آن كس را كه منكر آيه هاى ما است ، و گويد مال و فرزند بسيارم خواهند داد ، نديدى ؟ ( 77 ) .
مگر از غيب خبر يافته يا از خداى رحمان پيمانى گرفته است ؟ ( 78 ) .
هرگز ! آنچه را مىگويد ثبت خواهيم كرد و عذاب وى را كششى مىدهيم ( 79 ) .
و آنچه او مىگويد ( از اموال و فرزندان ) از او به ارث مىبريم و تنها نزد ما خواهد آمد ( 80 ) .
بيان آيات
اين آيات فصل دوم از كلماتى است كه قرآن كريم از كفار نقل كرده ، و حاصلش اين است كه دعوت نبويه رسول خدا را به اين صورت رد كردهاند كه : هيچ سودى به حال كسى كه به او بگرود ندارد ، و اگر اين دعوت حق مىبود مىبايستى دنياى گرونده را كه سعادت زندگى در آن است اصلاح كند ، ساختمانهاى رفيع ، و اثاث البيت نفيس ، و جمال و زينتى به ايشان بدهد ، و اين كفر ما كه خير دنيا را به ما رسانده خيلى بهتر از ايمان مؤمنين است ، كه وضعشان را به آن فلاكت كشانده ، نه حالى و نه مالى برايشان گذاشته ، به زندگى سختى دچارشان كرده ، و همين خود دليل است بر اينكه حق با كفر ما است ، حقى كه به هيچ وجه نبايد با ايمان مؤمنين معاوضه شود .
آن گاه خداوند از گفتار آنها پاسخ مىدهد به اينكه * ( « وَكَمْ أَهْلَكْنا . . . » ) * كه چه بسيار مثل شما صاحبان عيش را ما هلاك كرديم ، و اينكه * ( « قُلْ مَنْ كانَ فِي الضَّلالَةِ . . . » ) * هر كه در ضلالت پافشارى كند بر خداست كه او را گمراهتر سازد ، و سپس پاسخ خود را تعقيب مىكند به بيان حال كسانى كه فريب گفتار آنان را خوردهاند .
* ( « وَإِذا تُتْلى عَلَيْهِمْ آياتُنا . . . » ) * .
كلمه « مقام » اسم مكان از قيام است ، و در نتيجه مقام به معناى مسكن است ، و كلمه « ندى » به معناى مجلس ، و به قول بعضى « 1 » ، خصوص مجلس مشورت است ، و معناى آيه اين است كه : « كسانى كه كافر شدند به كسانى كه ايمان آوردند خطاب كردند » چون لام در « للذين » به طورى كه گفتهاند « 2 » لام تبليغ است ، بعضى ديگر گفتهاند : اين لام تعليل را مىرساند ، كه ، معنا چنين مىشود : « كسانى كه كافر شدند براى خاطر مؤمنين گفتند يعنى براى اغواء ايشان و اين كه از ايمان منصرف شوند » .
هامش
( 1 ، 2 ) روح المعانى ، ج 16 ، ص 124 و 125 .