ثنائى كه فرموده : « عَلَيْها مَلائِكَةٌ غِلاظٌ شِدادٌ لا يَعْصُونَ اللَّه ما أَمَرَهُمْ وَيَفْعَلُونَ ما يُؤْمَرُونَ » « 1 » .
و نيز يكى از وسائل عذاب و شكنجه مردم كافر ، دست مؤمنين است كه فرموده :
« قاتِلُوهُمْ يُعَذِّبْهُمُ اللَّه بِأَيْدِيكُمْ » « 2 » معلوم است كه دست مؤمنين ملعون نيست .
از همه اينها معلوم مىشود كه مراد آيه ، روشن كردن و بيان دو فقره خود يعنى « داستان رؤيا » و « داستان شجره ملعونه » در قرآن كه مايه فتنه مردم شده نيست ، بلكه مقصود اشاره اجمالى است به آن دو تا ، خواننده به كمك سياق تفصيل آنها را پيدا كند .
آرى چه بسا بتوان از سياق آيات پاره اى از جزئيات اين دو داستان را استفاده كرد ، آيات قبلى در اين مقام بود كه بفرمايد : بشريت آخرش مانند اول و صدرش در بى اعتنايى به آيات خدا و تكذيب آن الگوى آيندگان مىباشد ، و مجتمعات بشرى به تدريج و نسلى بعد از نسل ديگر و قريه اى بعد از قريه اى ديگر عذاب خداى را مىچشند كه يا آن عذاب هلاكت است و يا عذابى كمتر از آن .
و آيات بعدى كه از آيه * ( « وَإِذْ قُلْنا لِلْمَلائِكَةِ اسْجُدُوا لآدَمَ » ) * شروع مىشود و داستان ابليس و تسلط عجيب او را بر اغواى بنى آدم بيان مىكند و نيز همان سياق آيات قبل را دنبال مىكند .
و از اين وحدت سياق بر مىآيد كه داستان رؤيا و شجره ملعونه دو امر مهمى است كه يا به زودى در بشريت پيدا مىشود و يا آنكه در ايام نزول آيات پيدا شده و مردم را دچار فتنه نموده و فساد را در آنان شايع ساخته ، و طغيان و استكبار را در آنان پرورش داده .
و ذيل آيه كه مىفرمايد : * ( « وَنُخَوِّفُهُمْ فَما يَزِيدُهُمْ إِلَّا طُغْياناً كَبِيراً » ) * به همين معنا اشاره نموده و آن را تاييد مىكند و بلكه صدر و ابتداى آيه هم كه مىفرمايد * ( « وَإِذْ قُلْنا لَكَ إِنَّ رَبَّكَ أَحاطَ بِالنَّاسِ » ) * همين اشاره و تاييد را دارد .
با در نظر گرفتن آنچه گفته شد اين را نيز در نظر بگيريم كه خداى تعالى شجره نامبرده را به وصف ملعونه در قرآن توصيف كرده است ، و از اين به خوبى بر مىآيد كه قرآن كريم مشتمل بر لعن آن هست ، و لعن آن شجره هم الآن در ميان لعنتهاى قرآن موجود است ، چون
هامش
( 1 ) و بر آن دوزخ فرشتگانى بسيار دل سخت مامورند كه هرگز نافرمانى خدا را نخواهند كرد و آنچه به آنها حكم شود فورا انجام دهند ، سوره تحريم ، آيه 6 .
( 2 ) شما اى اهل ايمان با آن كافران ، به قتال و كارزار برخيزيد تا خدا آنان را به دست شما عذاب كند . سوره توبه ، آيه 14 .