زيرا اطاعت آنان اطاعت خدا است ، و معصيتشان معصيت خدا است ، چون خدا مرا مبعوث كرده تا با حكمت و موعظه حسنه بسويش دعوت كنم ، پس هر كه با من در اين دعوت مخالفت كند از هالكين خواهد بود ، و ذمه خدا و رسول از او برىء است و هر كس در كارى ولى امر شما شد ، به غير آنچه من دعوت مىكنم عمل نمايد لعنت خدا و ملائكه و همه مردم بر او باد « 1 » .
و در تفسير قمى در ذيل آيه * ( « وَجادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ » ) * از امام نقل كرده كه فرمود : جدال احسن قرآن است . « 2 »
و در كافى از على بن ابراهيم به سند خود از ابى عمرو زبيرى از امام صادق ( ع ) روايت كرده كه در ذيل آيه * ( « ادْعُ إِلى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ » ) * فرمود : به قرآن « 3 » .
مؤلف : ظاهر اين روايت اين است كه تفسير جمله * ( « بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ » ) * باشد ، و حاصلش اين مىشود كه جدال احسن را بايد از قرآن آموخت كه ادب خدا در آن نشان داده شده .
و در تفسير عياشى از حسين بن حمزه روايت شده كه فرمود : من از امام صادق ( ع ) شنيدم كه مىفرمود : وقتى رسول خدا ( ص ) ديد كه بر سر حمزة بن عبد المطلب چه آوردند گفت : خدايا حمد مخصوص تو است و شكايت هم بسوى تو است ، و تويى ياور بر آنچه من مىبينم ، آن گاه فرمود : اگر قدرت به دستم بيفتد و بر دشمن ظفر پيدا كنم مثله اش مىكنم و مثله مىكنم ، و مثله مىكنم در اينجا بود كه اين آيه شريفه نازل شد : * ( « وَإِنْ عاقَبْتُمْ فَعاقِبُوا بِمِثْلِ ما عُوقِبْتُمْ بِه وَلَئِنْ صَبَرْتُمْ لَهُوَ خَيْرٌ لِلصَّابِرِينَ » ) * رسول خدا ( ص ) عرض كرد : پروردگارا صبر مىكنم صبر مىكنم . « 4 »
و در الدر المنثور است كه ابن منذر و طبرانى و ابن مردويه و بيهقى در دلائل ، از ابن عباس روايت كردهاند كه گفت : رسول خدا ( ص ) در روزى كه حمزه ، شهيد و مثله شد فرمود : اگر به قريش ظفر يافتم هفتاد نفرشان را مثله مىكنم ، اينجا بود كه خداى تعالى اين آيه را نازل فرمود : * ( « وَإِنْ عاقَبْتُمْ . . . » ) * رسول خدا ( ص ) عرض كرد
هامش
( 1 ) الدر المنثور ، ج 4 ، ص 135 .
( 2 ) تفسير قمى ، ج 1 ، ص 392 .
( 3 ) فروع كافى ، ج 5 ، ص 13 ، ح 1 .
( 4 ) تفسير عياشى ، ج 2 ، ص 274 ، ح 85 .