هفتاد و پنج سالگى است ، و از رسول خدا ( ص ) هم همين معنا روايت شده « 1 » .
مؤلف : اين روايت را در الدر المنثور از طبرى از على ( ع ) نقل كرده و نيز از ابن مردويه از انس از رسول خدا ( ص ) حديث مفصلى روايت كرده كه دلالت دارد بر اينكه ارذل العمر ، صد سال است « 2 » .
و در تفسير عياشى از عبد الرحمن اشل از امام صادق ( ع ) روايت كرده كه در ذيل آيه * ( « وَجَعَلَ لَكُمْ مِنْ أَزْواجِكُمْ بَنِينَ وَحَفَدَةً » ) * فرموده : حفدة پسران دخترند ، و ما حفدة رسول خدا هستيم « 3 » .
و در همان كتاب از جميل بن دراج از امام صادق ( ع ) روايت كرده كه در باره حفدة فرمودند : به معناى ياوران از فرزندانند « 4 » .
و در مجمع البيان در معناى حفدة فرموده : خويشانى است كه دختر از راه ازدواج بدست مىآورد ، و اضافه كرده است كه اين معنا از امام صادق ( ع ) روايت شده .
مؤلف : بطورى كه در سابق بيان كرديم منافاتى ميان اين روايات نيست .
و در تهذيب به سند خود از شعيب عقرقوفى از امام صادق ( ع ) در خصوص طلاق عبد و نكاحش روايت كرده كه فرمود : ( برده ) طلاق و نكاح ندارد ، آيا نشنيدى كلام خداى تعالى را كه مىفرمايد : * ( « عَبْداً مَمْلُوكاً لا يَقْدِرُ عَلى شَيْءٍ » ) * يعنى قادر بر طلاق و نكاح نيست مگر به اذن مولايش « 6 » .
مؤلف : در اين معنا عده اى از روايات ديگر از طرق شيعه رسيده است .
و در تفسير قمى « 7 » در ذيل آيه * ( « هَلْ يَسْتَوِي هُوَ وَمَنْ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ » ) * از امام ( ع ) روايت كرده كه فرمود : چطور با هم برابرند و حال آنكه منظور از كسى كه امر بعدل مىكند امير المؤمنين و ائمه ( ع ) هستند ؟ .
و در تفسير برهان از ابن شهر آشوب از حمزة بن عطاء از امام ابى جعفر ( ع ) روايت كرده كه در ذيل آيه : * ( « هَلْ يَسْتَوِي هُوَ وَمَنْ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ . . . » ) * فرموده :
هامش
( 1 ) مجمع البيان ، ج 6 ، ص 372 .
( 2 ) الدر المنثور ، ج 4 ، ص 124 .
( 3 و 4 ) تفسير عياشى ، ج 2 ، ص 264 ، ح 46 و 47 .
( 5 ) مجمع البيان ، ج 6 ، ص 373 .
( 6 ) تهذيب ، ج 7 ، ص 347 ، ح 1421 .
( 7 ) تفسير قمى ، ج 2 ، ص 387 .