بحث روايتى
در تفسير قمى در ذيل جمله * ( « فِي بُطُونِه مِنْ بَيْنِ فَرْثٍ وَدَمٍ » ) * از امام ( ع ) روايت آورده كه فرمود : مقصود از فرث ، آن چيزى است كه در شكمبه است « 1 » .
و در كافى از على بن ابراهيم از پدرش از نوفلى از سكونى روايت كرده كه گفت :
امام صادق ( ع ) فرمود : هيچ كس از خوردن شير ، گلويش نمىگيرد ، و شير در گلويش گير نمىكند ، چون خداى تعالى فرمود : « * ( لَبَناً خالِصاً سائِغاً لِلشَّارِبِينَ ) * - شيرى كه گواراى براى نوشندگان است » « 2 » .
و در تفسير قمى به سند خود از على بن مغيره از امام صادق ( ع ) روايت كرده كه در تفسير جمله * ( « وَأَوْحى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ » ) * فرموده مقصود از نحل ، مائيم كه خدا بدان وحى نموده ، و معناى * ( « أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبالِ بُيُوتاً » ) * امر به ما است كه از عرب براى خود شيعه بگيريم ، و « من الشجر » مىگويد از عجم نيز بگيريم ، و * ( « وَمِمَّا يَعْرِشُونَ » ) * مىگويد از بردگان هم بگيريم ، و مقصود از شرابى كه از شكم زنبور بيرون مىآيد و داراى الوان مختلفى است ، علمى است كه از ما بسوى شما ترشح مىشود « 3 » .
مؤلف : و در اين معنا روايات ديگرى نيز هست ، و اين از باب تطبيق به مصداق كلى است ، شاهدش هم اين است كه در بعضى از اين روايات ، زنبور بر رسول خدا ( ص ) ، و جبال بر قريش ، و شجر بر عرب ، و * ( « مِمَّا يَعْرِشُونَ » ) * به غير عرب ( موالى ) ، و آنچه از شكم زنبور بيرون مىآيد به علم تطبيق شده « 4 » .
و در تفسير قمى به سند خود از على بن مغيره از امام صادق ( ع ) روايت كرده كه فرمود : بنده خدا كه به صد سال عمر ، برسد به ارذل العمر رسيده « 5 » .
و در مجمع گفته كه : از على ( ع ) روايت شده كه مقصود از * ( « أَرْذَلِ الْعُمُرِ » ) *
هامش
( 1 ) تفسير قمى ، ج 1 ، ص 387 .
( 2 ) فروع كافى ، ج 6 ، ص 336 .
( 3 ) تفسير قمى ، ج 1 ، ص 387 .
( 4 ) تفسير عياشى ، ج 2 ، ص 264 ، ح 44 .
( 5 ) تفسير قمى ، البرهان ، ج 2 ، ص 376 ، ح 1 .