تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تفسير الميزان ( فارسي ) — صفحة 441

مساهمون:

ص٤٤١
خواهند دانست كه اللَّه تنها و تنها حق مبين است ، و باز فرموده : به زودى برايشان روشن مىگردد آنچه گمانش را هم نداشتند و همچنين تعابير ديگرى نظير آن كه آيات قرآنى با عباراتى مختلف مشتمل بر آن است . و كوتاه سخن اينكه ساعت ، يكى از غيبهاى آسمانها و زمين است و آيه شريفه يعنى آيه * ( « وَلِلَّه غَيْبُ السَّماواتِ وَالأَرْضِ » ) * ملكيت خداى را نسبت به خود اين غيب اعلام فرموده نه ملكيتش نسبت به علم غيب را ، خلاصه نفرموده خدا علم غيب آسمانها و زمين را دارد بلكه فرموده غيب آسمانها و زمين را دارد ، و از سياق آيه استفاده مىشود كه جمله * ( « وَلِلَّه غَيْبُ . . . » ) * توطئه و زمينه چينى است براى گفتن * ( « وَما أَمْرُ السَّاعَةِ إِلَّا كَلَمْحِ الْبَصَرِ . . . » ) * پس مىتوان گفت كه جمله مزبور به منظور احتجاج آورده شده . و بنا بر اين برگشت معناى آيه به اين است كه خداى سبحان مالك غيب آسمانها و زمين است ملكيتى كه مىتواند در آن غيب به هر نحوى كه بخواهد تصرف كند ، همانطور كه مىتواند در شهادت و ظاهر آن تصرف كند و چگونه نتواند ؟ با اينكه غيب هر چيزى از شهادتش جدا نيست و غيب آن ، موجودى است ثابت با شهادتش ، و خلق و امر هر چيزى كه همان شهادت و غيب آن است ملك خداست ، و ساعت ، يعنى قيامت موعود هم امر محالى نيست تا قدرت بدان تعلق نگيرد بلكه از همان غيب آسمانها و زمين است ، و همان حقيقتى است از آسمان و زمين كه امروز از فهم بشر مستور است ، پس قيامت نيز ملك خداست ، و خدا مىتواند در آن تصرف نموده يك روز پنهانش بدارد و روزى ديگر آشكارش كند .
و براى او دشوار هم نيست ، زيرا امر او مانند لمح بصر ( چشم بهم زدن ) و يا نزديك تر از آن است چون خدا بر هر چيزى توانا است . از همين جا روشن مىشود كه جمله « * ( وَما أَمْرُ السَّاعَةِ إِلَّا كَلَمْحِ الْبَصَرِ أَوْ هُوَ أَقْرَبُ إِنَّ اللَّه عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ) * - امر قيامت مانند چشم بر هم زدن و يا نزديكتر از آن است زيرا خدا بر هر چيزى توانا است » براى اين آورده نشده كه اصل قيامت و امكان آن را اثبات كند ، بلكه براى نفى و انكار دشوارى و مشقت در اقامه آن آورده شده تا بفهماند اقامه قيامت بر خدا دشوار نيست ، و بلكه بسيار آسان است . پس اينكه فرمود : * ( « وَما أَمْرُ السَّاعَةِ إِلَّا كَلَمْحِ الْبَصَرِ أَوْ هُوَ أَقْرَبُ » ) * معنايش اين مىشود كه امر قيامت نسبت به خداى تعالى چنين آسان است ، و گر نه خود خداى تعالى امر آن را عظيم شمرده و با آنكه هر امر خطيرى براى او آسان است اوصافى براى قيامت ذكر كرده كه هيچ امر خطيرى را به آن اوصاف توصيف