اين اتصال غيبى بكند . چون به اصطلاح اهل علم « حكم الامثال واحد حكم مثلها يكى است » و خلاصه ، وقتى جايز و ممكن باشد كه كسى ارتباط و اتصال به عالم غيب ، كه خود يك خارق عادت است داشته باشد ، بايد بتواند خارق عادتهاى ديگرى هم بياورد تا خارق عادت اولى را تاييد و اثبات كند .
پيغمبران بعد از آنكه عليه كفار معاصر خود ، بر مساله نبوت عامه احتجاج مىكنند و مىفرمايند : * ( « يَدْعُوكُمْ لِيَغْفِرَ لَكُمْ مِنْ ذُنُوبِكُمْ وَيُؤَخِّرَكُمْ إِلى أَجَلٍ مُسَمًّى » ) * كفار بر مىگردند و مطالبه دليل مىكنند و عمل خود را چنين توجيه مىكنند كه : * ( « إِنْ أَنْتُمْ إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُنا » ) * آخر شما ، جز يك بشرى مثل ما نيستيد ، چرا ما بايد ادعاى شما را بپذيريم ؟ و بعد از آنكه از عمل خود چنين اعتذار جستند ، صراحتا و بدون پرده درخواست دليل نموده مىگفتند :
* ( « فَأْتُونا بِسُلْطانٍ مُبِينٍ » ) * پس حالا كه اصرار مىورزيد معجزه اى آشكار بياوريد .
معناى كلامشان اين است كه بر فرض هم بپذيريم كه مقتضاى عنايت الهى اين است كه ما را بسوى مغفرت و رحمت خود دعوت كند ، ليكن اين را ديگر نمىپذيريم كه اين دعوت را ، به دست شخص شما انجام داده باشد ، چون شما هم مثل ما يك فرد بشر هستيد و هيچ زيادى بر ما نداريد ، و اگر رسيدن به چنين مقامى از آثار و خواص بشريت است ما نيز بشر هستيم و بايد آنچه را كه شما مىيابيد ما هم بيابيم ، پس اگر شما در دعوت خود راست مىگوييد ، و قدرتى ما فوق قدرت بشرى داريد ، بايد بتوانيد كه كارهايى ما فوق كارهاى بشرى انجام داده و معجزه اى آشكار و دندانشكن بياوريد كه بر عقلهاى ما چيره شود ، و ما را به اذعان و اعتراف بر نبوت شما مجبور سازد ، و آن معجزه اى است كه مانند دعوتتان خارق عادت باشد .
از اين بيان كه ذكر كرديم روشن مىشود كه :
اولا - گفتار كفار در آيه مورد بحث ، از قبيل انكار ادعاى انبياء است و جمله * ( « إِنْ أَنْتُمْ إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُنا » ) * سند انكار ايشان است ، و جمله * ( « فَأْتُونا بِسُلْطانٍ مُبِينٍ » ) * تصريح به در خواست دليل است ، ( در جمله اول ، مىگويند : ما به اين دليل قبول نداريم ، و در جمله دوم مىگويند : دليل مدعاى شما چيست ؟ ) .
و ثانيا - جمله * ( « تُرِيدُونَ أَنْ تَصُدُّونا عَمَّا كانَ يَعْبُدُ آباؤُنا » ) * از قبيل جمله معترضه است كه بين انكار ، و سند انكار فاصله انداخته ، و معنايش اين است كه شما بشرى مانند ما هستيد و هيچ فضيلت و شرافتى بر ما نداريد ، بنا بر اين ، هيچ وجهى ندارد كه ما ادعاى شما را بدون دليل بپذيريم ، آن هم ادعايى كه ما در خود و امثال خود سراغ نداريم ، و اگر هم از كسى
تفسير الميزان ( فارسي ) — صفحة 41
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٤١