روز بعث است كه مردم در آن زنده مىشوند ؟ نه ، بلكه خداى عز و جل او را مهلت داد تا روزى كه قائم ما ظهور كند كه در آن روز موى ناصيه ابليس را گرفته گردنش را مىزند ، روز وقت معلوم آن روز است « 1 » .
الفاظ حديث فوق از تفسير برهان نقل گرديده است .
و در تفسير قمى به سند خود از محمد بن يونس از مردى از امام صادق ( ع ) روايت كرده كه در تفسير آيه * ( « فَأَنْظِرْنِي ) * - تا جمله - * ( إِلى يَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلُومِ » ) * فرمود : در روز وقت معلوم رسول خدا ( ص ) او را بر روى سنگ بيت المقدس ذبح مىكند « 2 » .
مؤلف : اين روايت از روايات رجعت است كه بر طبق آن و نيز بر طبق مضمون روايت قبليش از طرف امامان اهل بيت روايات ديگرى نيز هست .
ممكن هم هست روايت اولى از اين سه روايت آخر را حمل بر تقيه كنيم ، و نيز ممكن است هر سه را به بيانى كه در رجعت در جلد اول اين كتاب و در جلدهاى ديگر گذشت طورى معنا كنيم كه منافاتى ميان آنها نباشد ، و آن اين است كه بگوييم در روايات وارده از طرق امامان اهل بيت ( ع ) غالب آيات مربوط به قيامت گاهى به روز ظهور مهدى ( ع ) و گاهى به روز رجعت و گاهى به روز قيامت تفسير شده و اين بدان جهت است كه هر سه روز در اينكه روز بروز حقايقند ، مشتركند ، هر چند كه بروز حقايق در آنها مختلف و داراى شدت و ضعف است . بنا بر اين ، حكم قيامت بر آن دو روز ديگر هم جارى است - دقت فرماييد .
و در تفسير عياشى از جابر از ابى جعفر ( ع ) روايت كرده كه گفت :
خدمت آن جناب بودم ، عرض كردم : ممكن است بفرماييد تفسير آيه * ( « إِنَّ عِبادِي لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطانٌ » ) * چيست ؟ فرمود : خداى تعالى در اين جمله مىفرمايد : تو نمىتوانى بندگان مرا به بهشت و يا دوزخ وارد كنى « 3 » .
و در تفسير قمى در ذيل جمله * ( « لَها سَبْعَةُ أَبْوابٍ . . . » ) * از معصوم نقل كرده كه فرمود : خداى تعالى در اين جمله مىفرمايد اهل هر مذهبى از درى وارد مىشوند ، و براى
هامش
( 1 ) البرهان ، ج 2 ، ص 343 ، ح 7 ، عياشى ، ج 2 ، ص 242 ، ح 14 .
( 2 ) تفسير قمى ، ج 1 ، ص 349 .
( 3 ) تفسير عياشى ، ج 2 ، ص 242 ، ح 16 .