وعده آتش به مرتكب گناهان مىدهد ، مانند آيات زنا و قتل نفس بدون حق ، و ربا و خوردن مال يتيم و نظائر آن .
علاوه ، شواهدى كه وى به عنوان تقريب دليل خود آورده ، و از آن جمله گفته كه « واقع شدن آيه دنبال كلام ابليس . . . » وجوه و شواهد واهيى است كه هيچ دلالت و شهادتى بر مدعاى او ندارد . و همچنين اينكه گفته « پس قيد ايمان به خاطر اين دو دليل است ، و از آن گذشته دليلى بر قيد ديگر نداريم و تخصيص عام خلاف ظاهر و خلاف اصل است . . . » نيز صحيح نيست ، زيرا خلاف اصل در جايى گفتگويش بميان مىآيد كه دليل لفظى در كار نباشد و خواننده عزيز به ادله لفظى كه همه آنها صالح براى تقييد آيهاند واقف گرديد . و همچنين خلاف ظاهر ، چون ظهور مطلق در اطلاق - كه گويا مقصود وى از ظهور همان است - وقتى حجت است كه دليل مقيدى ، اطلاق را تقييد نكند و گر نه بايد از ظهور اطلاق دست برداشته آن را حمل بر مقيد نمود .
پس حق مطلب آنست كه گفتيم آيه شريفه شامل كسانى است كه ملكه تقوى و ورع و پرهيز از محرمات الهى در دلهايشان جايگزين شده باشد . تنها چنين كسانىاند كه سعادت و بهشت بر ايشان حتمى است .
بله اين معنا نيز هست كه از كتاب خدا و سنت استفاده مىشود كه اهل توحيد يعنى آنها كه در موقف قيامت با شهادت « لا إله الا اللَّه » محشور مىشوند مخلد در آتش نيستند ، و بالأخره به بهشت وارد مىشوند ، ولى اين غير از دلالت لفظ متقين است .
* ( « وَنَزَعْنا ما فِي صُدُورِهِمْ مِنْ غِلٍّ إِخْواناً عَلى سُرُرٍ مُتَقابِلِينَ ) * . . . * ( بِمُخْرَجِينَ » ) * .
كلمه « غل » به معناى كينه است و بعضى گفتهاند به معناى كينه و حسد است كه آدمى را وادار مىكند به ديگران آزار برساند . و كلمه « سرر » جمع « سرير » است كه به معناى تخت ( مبل ) است . و كلمه « نصب » به معناى تعب و خستگى است : كه از خارج به آدمى روى دهد .
خداى تعالى در اين دو آيه حال متقين را در وارد شدنشان به بهشت بيان مىفرمايد . و اگر از ميان نعمتهاى بهشت با آن همه زيادى تنها اين چند چيز را شمرد بخاطر عنايتى بود كه به اقتضاى مقام داشت ، چون مقام ، مقام بيان اين جهت است كه اهل بهشت به گرفتارى و بدبختى گمراهان مبتلا نيستند ، چون آنان سعادت و سيادتشان و كرامت و حرمتشان را از دست ندادهاند ، و چون زمينه كلام اين بود ، مناسب بود امنيت اهل بهشت را نام ببرد ، لذا فرمود : اهل بهشت از ناحيه نفسشان و درونشان در امنيتاند ،
تفسير الميزان ( فارسي ) — صفحة 254
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٢٥٤