« الشَّيْطانُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَيَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشاءِ وَاللَّه يَعِدُكُمْ مَغْفِرَةً مِنْه وَفَضْلًا » « 1 » به اين دو سنخ دعوت تصريح نموده است . آرى ، اگر خداى تعالى ابليس را عليه بشر تاييد نموده و او را تا وقت معلوم مهلت داده است خود بشر را هم به وسيله ملائكه كه تا دنيا باقى است باقىاند تاييد فرموده است . و لذا مىبينيم در پاسخ ابليس نفرموده : « و انك منظر - تو مهلت داده شدى » بلكه فرمود : « * ( فَإِنَّكَ مِنَ الْمُنْظَرِينَ ) * - تو از زمره مهلت داده شدگانى » ، پس معلوم مىشود غير از ابليس كسان ديگرى هم هستند كه تا آخرين روز زندگى بشر زندهاند .
و نيز اگر ابليس را تاييد كرده تا بتواند باطل و كفر و فسق را در نظر بشر جلوه دهد ، انسان را هم با هدايت به سوى حق تاييد نموده و ايمان را در قلبش زينت داده و محبوب ساخته ، و به او فطرت توحيدى ارزانى داشته ، و به فجور و تقوايش ملهم نموده و نورى پيش پايش نهاده تا اگر ايمان آورد با آن نور در ميان مردم آمد و شد كند ، و همچنين تاييدات ديگر ، و در اين معانى فرموده : « قُلِ اللَّه يَهْدِي لِلْحَقِّ » « 2 » ، « وَلكِنَّ اللَّه حَبَّبَ إِلَيْكُمُ الإِيمانَ وَزَيَّنَه فِي قُلُوبِكُمْ » « 3 » و « فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفاً فِطْرَتَ اللَّه الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْها » « 4 » و « وَنَفْسٍ وَما سَوَّاها فَأَلْهَمَها فُجُورَها وَتَقْواها » « 5 » و « أوَ مَنْ كانَ مَيْتاً فَأَحْيَيْناه وَجَعَلْنا لَه نُوراً يَمْشِي بِه فِي النَّاسِ » « 6 » و « إِنَّا لَنَنْصُرُ رُسُلَنا وَالَّذِينَ آمَنُوا فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَيَوْمَ يَقُومُ الأَشْهادُ » « 7 » اين آيه را بدان جهت شاهد آورديم كه به صيغه متكلم با غير مىفرمايد : « ما يارى مىكنيم » و اين تعبير اشعار به وساطت ملائكه دارد .
هامش
( 1 ) شيطان به شما وعده فقر مىدهد و امر به فحشاء مىنمايد و خدا وعده مغفرت از خود را و افزونى مال را مىدهد . سوره بقره ، آيه 268 .
( 2 ) بگو خدا به سوى حق هدايت مىكند . سوره يونس ، آيه 35 .
( 3 ) و ليكن خدا ايمان را محبوب دل شما كرده و آن را در دلهايتان زينت داده است . سوره حجرات ، آيه 7 .
( 4 ) روى دل متوجه دين حنيف كن كه فطرت خداست ، آن فطرتى كه خلق را بر آن فطرت آفريده است . سوره روم ، آيه 30 .
( 5 ) به نفس و خلقت آن سوگند كه فجور و تقوايش را به او الهام كرد . سوره شمس ، آيه 8 .
( 6 ) آيا كسى كه مرده بود پس زنده اش كرديم ، و نورى برايش قرار داديم تا با آن در ميان مردم آمد و شد كند . سوره انعام ، آيه 122 .
( 7 ) ما فرستادگان خود و آنان كه ايمان آوردهاند را در دنيا و در روزى كه گواهان برخيزند يارى مىكنيم . سوره مؤمن ، آيه 51 .