مؤلف : ممكن است اين روايت با روايت قبليش منافات نداشته باشد ، و مقصود از اين روايت اين باشد كه آيه هايى كه از يك سوره به طور پراكنده نازل شده بود يك جا جمع مىكرديم ، و هر كدام را به سوره خود ملحق مىكرديم . و يا پاره اى از سوره ها را كه از نظر كوتاهى ، بلندى ، متوسط بودن نظير هم بودند مانند طوال و مئين و مفصلات را پهلوى هم قرار مىداديم . هم چنان كه در احاديث نبوى هم از آنها ياد شده . و گر نه بطور مسلم جمع آورى قرآن به صورت يك كتاب بعد از درگذشت رسول خدا ( ص ) اتفاق افتاده و به همين وجهى كه ما گفتيم بايد حمل شود روايتى كه در ذيل مىخوانيد .
و در صحيح نسايى از ابن عمر روايت كرده كه گفت : من قرآن را جمع آورى نمودم و همه شب مىخواندم تا به گوش رسول خدا ( ص ) رسيد ، فرمود : قرآن را در عرض يك ماه بخوان « 1 » .
و در الاتقان از ابن ابى داوود به سند حسن از محمد بن كعب قرظى روايت كرده كه گفت : قرآن در زمان رسول خدا ( ص ) به دست پنج نفر از انصار يعنى معاذ بن جبل ، عبادة بن صامت ، ابى بن كعب ، ابو الدرداء و ابو ايوب انصارى جمع آورى شد « 2 » .
و نيز در همان كتاب از بيهقى - در كتاب المدخل - از ابن سيرين روايت كرده كه گفت : در عهد رسول خدا ( ص ) قرآن را چهار نفر جمع آورى كردند كه در آنها اختلافى نيست و آنان عبارت بودند از : معاذ بن جبل ، ابى بن كعب ، ابو زيد و به دو نفر ديگر كه در سه نفر مردد و مورد اختلاف است ، بعضى گفتهاند ابو درداء و عثمان و بعضى ديگر گفتهاند عثمان و تميم دارى « 3 » .
باز در همان كتاب از بيهقى و از ابن ابى داوود از شعبى روايت كرده كه گفت : قرآن را در عهد رسول خدا ( ص ) شش نفر جمع كردند : ابى ، زيد ، معاذ ، ابو الدرداء سعيد بن عبيد و ابو زيد . البته مجمع بن حارثه هم جمع كرده بود ، مگر دو سوره و يا سه سوره را « 4 » .
و نيز در همان كتاب از ابن اشته - در كتاب المصاحف - از طريق كهمس از ابن
هامش
( 1 ) صحيح نسايى . الاتقان ، ج 1 ، ص 72 .
( 2 و 3 و 4 ) الاتقان ، ج 1 ، ص 72 .