و وجه اينكه هميشه مشركين از انبياى خود مىخواستند كه ملائكه را بر ايشان بياورند و نشانشان دهند ، اين اعتقاد خرافى بود كه بشر ، موجودى است مادى و فرو رفته در آلودگىهاى شهوت و غضب و او با اين تيرگيش نمىتواند با عالم بالا كه نور محض و طهارت خالص است تماس داشته باشد ، و ميان اين و آن هيچ مناسبتى نيست . پس كسى كه ادعاى نوعى اتصال و ارتباط با آن را مىكند بايد بعضى از سكنه و اهل آن عالم را با خود بياورد تا او وى را در دعوتش تصديق و يارى كند .
آرى ، بتپرستان علاوه بر اين پندار غلط ، ملائكه را آلهه مىدانستند و چون خداى سبحان را قابل پرستش نمىدانستند و معناى دعوت انبياء در چنين جوى اين مىشد كه اين آلهه خيالى شايسته عبادت و اختياردار شفاعت نيستند ، و از نظر آنان اين دعوى محتاج به دليل بود ، لذا مىگفتند خود ملائكه را بياوريد تا بگويند و اعتراف كنند كه ما معبود نيستيم و انبياء در دعوت خود راست مىگويند .
* ( « ما نُنَزِّلُ الْمَلائِكَةَ إِلَّا بِالْحَقِّ وَما كانُوا إِذاً مُنْظَرِينَ » ) * .
اين آيه جواب از اقتراح و درخواست ايشان است كه از رسول خدا ( ص ) خواسته بودند ملائكه را بياورد تا به حقانيت او شهادت دهند . و حاصل جواب اين است كه سنت الهى بر اين جريان يافته كه ملائكه را از چشم بشر بپوشاند و در پشت پرده غيب نهان دارد ، و با چنين سنتى اگر بخاطر پيشنهاد و اقتراح ايشان آنان را نازل كند ، قهرا آيت و معجزه اى آسمانى خواهد بود . و از آثار و خواص معجزه اين است كه اگر بخاطر پيشنهاد مردمى صورت گرفته باشد و آن مردم پس از ديدن معجزه پيشنهادى خود ، باز ايمان نياوردند دچار هلاكت و انقراض شوند ، و چون اين كفار كفرشان از روى عناد است قهرا ايمان نخواهند آورد و در نتيجه هلاك خواهند شد .
و كوتاه ، سخن اگر خداوند ملائكه را در چنين زمينه اى كه خود آنان معجزه اى مىخواهند كه حق را روشن و باطل را محو سازد ، نازل فرمايد ، نازل مىكند . اما كارى كه ملائكه به منظور احقاق حق و ابطال باطل در چنين حال انجام دهند همين است كه ايشان را هلاك كنند و نسلشان را براندازند . اين خلاصه معنايى است كه بعضى « 1 » براى آيه كردهاند .
هامش
( 1 ) تفسير روح المعانى ، ج 14 ، ص 13 .