تثبيت و تاكيد مىكند ، و معنايش اين است كه : رهايشان كن كه ايشان در اين زندگى دنيا اسلام آور نيستند ، تنها وقتى خواهان آن مىشوند كه اجلشان رسيده باشد ، و آن هم به اختيار كسى نيست بلكه براى هر امتى كتاب معلومى نزد خداست كه در آن اجلهايشان نوشته شده ، و نمىتوانند آن را - حتى يك ساعت - جلو و يا عقب بيندازند .
اين دو آيه دلالت دارند بر اينكه همانطور كه فرد فرد بشر داراى كتاب و اجل و سرنوشتى هستند ، امتهاى مختلف بشرى نيز داراى كتاب هستند . اين دو آيه كتاب امتها را خاطر نشان مىسازد ، و در آيه « وَكُلَّ إِنسانٍ أَلْزَمْناه طائِرَه فِي عُنُقِه وَنُخْرِجُ لَه يَوْمَ الْقِيامَةِ كِتاباً يَلْقاه مَنْشُوراً » « 1 » كتاب افراد را متذكر است .
* ( « وَقالُوا يا أَيُّهَا الَّذِي نُزِّلَ عَلَيْه الذِّكْرُ إِنَّكَ لَمَجْنُونٌ » ) * .
اين جمله سخنى است كه كفار از در تمسخر و استهزاء به رسول خدا ( ص ) و كتاب نازل بر او گفتهاند و به همين جهت اسم آن جناب را نياوردند ، بلكه به عنوان كسى كه كتاب و ذكر بر او نازل شده خطابش كردند ، و نيز اسم خداى نازل كننده را نبردند تا اين معنا را برسانند كه ما نمىدانيم خدا كجا است و از كجا اين كتاب را براى تو فرستاده و وثوق و اعتمادى به گفته تو كه ادعا مىكنى خدا اين كتاب را نازل كرده نداريم ، و لذا به صيغه مجهول تعبير كرده و گفتند : « اى كسى كه ذكر بر او نازل شده » . علاوه بر اين ، از قرآن كريم هم به ذكر تعبير كردند كه همه اينها از باب استهزاء و از همه بدتر جمله * ( « إِنَّكَ لَمَجْنُونٌ » ) * است كه تهمت و تكذيب صريح است .
* ( « لَوْ ما تَأْتِينا بِالْمَلائِكَةِ إِنْ كُنْتَ مِنَ الصَّادِقِينَ » ) * .
كلمه « لوما » مانند كلمه « هلا » در مورد ترغيب و تحريص به كار مىرود و معنايش اين است كه : چرا ملائكه را براى ما نمىآورى ؟ اگر راست مىگويى و اگر پيغمبرى ، ملائكه را بياور تا بر صدق دعوتت شهادت دهند و تو را در انذارت كمك كنند . و بنا بر اين ، آيه مورد بحث قريب المعنى با آيه « لَوْ لا أُنْزِلَ إِلَيْه مَلَكٌ فَيَكُونَ مَعَه نَذِيراً » « 2 » خواهد بود .
هامش
( 1 ) اعمال هر انسانى را طوق گردنش ساختيم ، و روز قيامت كتابى براى او بيرون مىآوريم كه آن را در برابر خود گشوده مىبيند . سوره اسرى ، آيه 13 .
( 2 ) چرا فرو فرستاده نشد با او فرشته اى تا با او بيم كننده مردم باشد . سوره فرقان ، آيه 7 .