و از جمله لطائف كه در دعاى آن حضرت به چشم مىخورد ، اختلاف تعبير در نداء است كه يك جا « رب » آمده و جاى ديگر « ربنا » . در اولى بخاطر آن موهبتهايى كه خداوند فقط به او ارزانى داشته است - از قبيل سبقت در اسلام و امامت - او را به خود نسبت داده . و در دومى پروردگار را به خودش و ديگران نسبت داده ، بخاطر آن نعمتهايى كه خداوند هم به او و هم به غير او ارزانى داشته است .
بحث روايتى
در الدر المنثور است كه ابو نعيم - در كتاب الدلائل - از عقيل بن ابى طالب روايت كرده كه آن روز كه شش نفر از اهل مدينه در جمره عقبه نزد رسول خدا ( ص ) آمدند ، آن حضرت ايشان را نشانيد و به سوى خداى تعالى و پرستش او دعوت نمود و پيشنهاد كرد كه او را در دعوتش يارى كنند . ايشان از آن جناب در خواست كردند تا آنچه به او وحى شده برايشان بخواند . رسول خدا ( ص ) از سوره ابراهيم اين آيه را برايشان خواند : * ( « وَإِذْ قالَ إِبْراهِيمُ رَبِّ اجْعَلْ هَذَا الْبَلَدَ آمِناً وَاجْنُبْنِي وَبَنِيَّ أَنْ نَعْبُدَ الأَصْنامَ » ) * و همچنين تا آخر سوره قرائت نمود ، و دلهاى شنوندگان آن چنان مجذوب شد كه بيدرنگ دعوتش را پذيرفتند « 1 » .
و در تفسير عياشى از ابى عبيده از امام صادق ( ع ) روايت شده كه فرمود : هر كه ما را دوست بدارد او از ما اهل بيت است . پرسيدم فدايت شوم آيا از شما است ؟ فرمود : به خدا سوگند از ما است ، مگر كلام خداى را نشنيده اى كه از ابراهيم ( ع ) حكايت مىكند كه فرمود : * ( « فَمَنْ تَبِعَنِي فَإِنَّه مِنِّي » ) * « 2 » .
و در همان كتاب از محمد حلبى از امام صادق ( ع ) آمده كه فرمود :
هر كه از شما از خدا بترسد و عمل صالح كند او از ما اهل بيت است . راوى پرسيد : از شما اهل بيت است ؟ فرمود : آرى ، از ما اهل بيت است چون ابراهيم ( ع ) در اين باره فرموده است : * ( « فَمَنْ تَبِعَنِي فَإِنَّه مِنِّي » ) * . عمر بن يزيد پرسيد : آيا چنين كسى از آل محمد است ؟ فرمود : آرى ، به خدا سوگند از آل محمد است . آرى ، به خدا قسم از خود آل محمد است ، مگر نشنيده اى كلام خداى را كه فرموده : « إِنَّ أَوْلَى النَّاسِ بِإِبْراهِيمَ لَلَّذِينَ اتَّبَعُوه - نزديكترين مردم به ابراهيم آن كسانيند كه وى را متابعت مىكنند » ، و نيز
هامش
( 1 ) الدر المنثور ، ج 4 ، ص 86 .
( 2 ) تفسير عياشى ، ج 2 ، ص 231 ، ح 32 .