ميان دو متناقض واسطه وجود ندارد
متن
و من أحكام هذا التقابل إمتناع الواسطة . . . يعمّان جميع الأشياء .
ترجمه
از جمله احكام اين تقابل ، امتناعِ واسطه بين متقابلين به اين تقابل است . هيچ شيئى از اشياء نيست كه خالى از صدق يكى از دو نقيض باشد . هر امر فرضى به عنوان مثال يا زيد است ، يا زيد نيست يا سفيد است يا سفيد نيست و مانند آن پس هر دو صورت نقيضِ فرضى ، تمام اشياء هستى را شامل مىشود .
شرح
يكى از خصوصيات اين تقابل آن است كه بين متقابلين به اين تقابل واسطه معنا ندارد . بر هر شيئى از اشياء ، يكى از دو طرف نقيض صدق مىكند . هر چه را كه به عنوان يك موجود فرض كنيم از دو صورت خارج نيست مثلًا يا زيد هست يا نيست ، يا سفيد هست يا نيست ، يا درخت و بقر و فلك و ملك هست يا نيست ؟
نتيجه آن كه شمول هر نقيضِ فرضى تمام اشياى هستى را مىگيرد ، به اين معنا كه منطبق عليه هر نقيضى يكايك موجودات هستى مىباشد ؛ زيرا هر موجودى يا اين طرف نقيض بر آن صدق مىكند يا طرف ديگر نقيض و واسطهاى در ميان ايجاب و سلب وجود ندارد تا يك موجود منطبقٌ عليه آن واسطه باشد .
دو متناقض نه با هم صادقند و نه كاذب
متن
و من أحكام هذا التقابل أنّ النقيضين . . . وسيأتي تفصيل القول فيه .