را « هليت بسيطه » هم مىنامند حملى است كه محمول در قضيه اصل وجود باشد .
مانند « انسان وجود دارد . » بنابراين ، حمل بسيط ثبوت موضوع را افاده مىدهد نه بيشتر .
حمل مركب كه آن را « هليّت مركبه » نيز مىنامند حملى است كه محمول صفتى از صفات موضوع و عَرَضى از اعراض آن است . پس لازم است كه موضوع قبلًا ثابت باشد تا در اين حمل صفتى از صفات آن ثابت گردد . مانند « انسان خندان است . »
وجه تسميه آن است كه حمل بسيط چون در پاسخ به هل بسيط كه سؤال از اصل وجود شىء است گفته مىشود هليت بسيط خوانده مىشود . همانطور كه حمل مركب در پاسخ به هل مركب كه سؤال از صفات موجود است ، گفته مىشود و به همان جهت هليّت مركب خوانده مىشود .
اشكال بر قاعدهء فرعيت و جواب از آن
متن
وبذلك يندفع ما أورده بعضهم على كليّة قاعدة . . . وجوداً للماهيّة قبلَ وجودها ، هذا .
ترجمه
با توجه به فرق ميان هل بسيط و مركب اشكالى كه بعضى بر كليت قاعده فرعيت وارد نمودهاند ، مندفع مىگردد . قاعدهء فرعيت مىگويد : ثبوت يك شىء براى شىء ديگرى فرع ثبوت مثبت له مىباشد .
اشكال اين است كه قاعده نقض مىگردد به مواردى كه وجود براى ماهيت ثابت مىشود ؛ زيرا بر حسب قاعدهء فرعيت ، ثبوتِ وجود براى ماهيت فرع ثبوت ماهيت مىباشد . ما نقل كلام به ثبوتِ قبلىِ ماهيت مىكنيم كه آن نيز فرع ثبوت پيشين ماهيت است و اين زنجيره ادامه مىيابد و به تسلسل منتهى مىگردد .
جواب اين است كه با توجه به فرقى كه ميان هل بسيط و مركب گفته شد قضيهء « الماهيّة