شرح
در تقسيم ديگر حمل تقسيم مىشود به حمل بتى و غيربتى . حمل بتى ، حملى است كه افراد موضوع در خارج وجود دارند ، مانند انسان كاتب است . در اين حمل ، كه افراد انسان در خارج موجودند و عنوان موضوع ، خواه اسم ذات باشد مانند مثال فوق يا صفت باشد ، مانند « كاتب متحرك الاصابع هست » بر افراد خود در خارج منطبق مىگردد .
بر خلاف حمل غيربتّى كه افراد آن وجود فرضى دارند و در خارج مصداقى براى آنها يافت نمىشود . مانند جملهء « معدوم مطلق قابل اخبار نيست » يا « اجتماع نقيضين محال است . » بديهى است در ظرف خارج هيچ فردى از افراد معدوم مطلق و اجتماع نقيضين موجود نيست و طبعاً محمول بر موضوعى حمل مىشود كه وجود فرضى در ظرف ذهن دارد .
حمل بسيط و مركب
متن
وينقسم أيضاً إلى بسيط ومركّب ويسمّيان . . . حيث تدلّ على ثبوت الشيء .
ترجمه
در تقسيم ديگر حمل به بسيط و مركب تقسيم مىگردد و به نام « هليت بسيطه » و « مركبه » نامگذارى مىشود . هلية بسيطة بر قضيهاى اطلاق مىشود كه محمول در آن نفس وجود موضوع باشد . مانند « انسان موجود است » . و هليت مركبه قضيهاى است كه در آن محمول اثرى از آثار موضوع و عرضى از اعراض آن باشد . مانند « انسان ضاحك است . » بنابراين ، قضيه دلالت بر ثبوت چيزى براى چيزى مىكند . بر خلاف هلية بسيطه كه فقط بر ثبوت شىء دلالت دارد .
شرح
دومين تقسيم حمل ، تقسيم آن به بسيط و مركب است . حمل بسيط كه آن