الفصل الرّابع في انقسام الحمل إلى هو هو وذي هو
حمل مواطات و اشتقاقى
متن
ينقسم الحمل إلى حمل هو هو و حمل . . . أي ذو عدل ، أو « عادلٌ » .
ترجمه
حمل به حمل هوهو و ذى هو تقسيم مىشود . در حمل هوهو محمول بدون توقف بر اعتبار زايدى براى موضوع ثابت مىگردد . مانند « الانسان ضاحك » و اين حمل به حمل « مواطاة » نيز نامگذارى مىشود .
قسم دوم از حمل اين است كه ثبوت محمول براى موضوع در آن ، متوقف بر امر زايدى است .
مانند تقدير گرفتن ذى يا كلمهء مشتقى ، مانند « زيدٌ عدلٌ » كه در تقدير اين است كه « زيد ذو عدل يا عادل است . »
شرح
پس از تعريف حمل اولى و شايع صناعى به بيان انقسامات ديگرى كه در حمل وجود دارد مىپردازند . تقسيم نخست ، تقسيم حمل است به هوهو و ذى هوْ . حمل هوهو به معناى « اين همان چيز است » مىباشد . در اين حمل ،