رب العالمين است ( 37 ) .
ليكن مىگويند : محمد ( ص ) قرآن را خود پرداخته و به خدا افتراء بسته ، بگو اگر راست مىگوئيد كه اين قرآن ساخته و پرداخته بشر است شما نيز مثل آن را بياوريد ، و تا مىتوانيد ديگران را نيز به كمك بگيريد ( 38 ) .
پس علت ايمان نياوردنشان اين نيست كه تشخيص داده باشند از ناحيه غير خداست ، بلكه اين است كه به معارف آن احاطه ندارند ، و هنوز به تاويل آن برنخوردهاند ، امتهاى قبل از ايشان نيز به همين جهت تكذيب مىكردند ، پس نيك بنگر كه سرانجام ستمكاران چگونه بود ( 39 ) .
بعضى از مشركين كسانى هستند كه به اين قرآن ايمان مىآورند ، و بعضى كسانيند كه ايمان نمىآورند ، و پروردگار تو مفسدان را بهتر از هر كسى مىشناسد ( 40 ) .
و اگر تو را تكذيب مىكنند بگو عمل من از آن من ، و عمل شما از آن شما ( نبايد اين دو عمل با هم خلط گردد ) شما از عمل من بيزار و من از عمل شما بيزارم ( 41 ) .
بعضى از آنان به تو گوش مىدهند ، ولى مگر تو مىتوانى حق را به گوش كسانى كه گوش دلشان بسته است و با اينكه تعقل نمىكنند بشنوانى ( 42 ) .
و بعضى ديگرشان كسانىاند كه به تو نگاه مىكنند ، پس آيا مگر تو مىتوانى كسانى را كه كوردلند و در عين حال راه حق را نمىبينند هدايت كنى ؟ ( 43 ) .
خدا به مردم به اندازه سر سوزنى ظلم نمىكند و ليكن اين خود مردمند كه به خويشتن ستم مىكنند ( 44 ) .
و روزى كه محشورشان كند گويى جز ساعتى از روز نخوابيده بودند ( فاصله بين مرگ و قيامت آن قدر در نظرشان كوتاه مىآيد كه ) يكديگر را به خوبى مىشناسند ، آن روز كسانى كه ديدار خدا را تكذيب كرده بودند محققا زيانكار شده راه به جايى نمىبرند ( 45 )
.
بيان آيات
در اين آيات به مطالب اول سوره برگشته ، كه قرآن را معرفى مىكرد و مىفرمود : قرآن كتابى است نازل از ناحيه خداى تعالى و هيچ شكى در آن نيست ، و نيز در اين آيات دليل اين معنا را تلقين مىكند ، و اين آيات به آيات قبل كه مىفرمود : « قُلْ هَلْ مِنْ شُرَكائِكُمْ مَنْ يَهْدِي إِلَى الْحَقِّ قُلِ اللَّه يَهْدِي لِلْحَقِّ . . . » اتصال دارد ، و ما در آنجا گفتيم كه يكى از مراحل هدايت خداى تعالى به سوى حق همين است كه مردم را از طريق وحى به انبيايش و نازل كردن كتابهايى بر آنان ، خلق را به سوى دين حق آن دينى كه خودش براى خلقش مىپسندد هدايت فرمايد ، مانند كتابهايى كه بر نوح و ابراهيم و موسى و عيسى و محمد ( ص ) نازل فرموده ، و اين آيات آن كتابها را يادآور شده ، اقامه حجت مىكند بر اينكه قرآن يكى از آن كتابها
تفسير الميزان ( فارسي ) — صفحة 89
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٨٩