ممكن است با اينكه خداى تعالى در باره آن جناب فرموده : « آتَيْناه حُكْماً وَعِلْماً . . . وَأَدْخَلْناه فِي رَحْمَتِنا إِنَّه مِنَ الصَّالِحِينَ » « 1 » پس اينكه رسول خدا ( ص ) فرمود : « اگر مىدانست كه جبرئيل در خانه او است هرگز آرزوى ركن شديدى نمىكرد » معنايش اين است كه جبرئيل و ساير ملائكه با او بودند و او اطلاعى نداشت ، نه اينكه معنايش چنين باشد كه خداى تعالى با او بود و او جاهل به مقام پروردگارش بود .
پس اينكه در بعضى از روايات كه عبارت رسول خدا ( ص ) را نقل مىكند اشاره شده به اينكه مراد لوط از ركن شديد ، خداى سبحان بوده نه ملائكه نظريه اى بوده كه بعضى از راويان حديث داده نه اينكه رسول خدا ( ص ) چنان فرموده باشد ، نظير روايتى كه از ابو هريره نقل شده كه گفت : رسول خدا ( ص ) فرمود : « خدا رحمت كند لوط را كه همواره به ركنى شديد پناهنده مىشد يعنى خداى تعالى . . . » « 2 » .
و باز نظير روايتى كه از طريقى ديگر از او نقل شده كه گفت : « رسول خدا ( ص ) فرمود : خدا لوط را بيامرزد كه همواره به ركنى شديد پناه مىبرد » « 3 » . و بعيد نيست كه ابو هريره در اين سند حديث را نقل به معنا كرده باشد و كلام رسول خدا ( ص ) را بجاى « خدا بيامرزد » ، « خدا رحمت كند » بوده و راوى آن را تغيير داده باشد تا بفهماند لوط در رعايت ادبى از آداب عبوديت كوتاهى كرده و يا با جهلى كه به مقام پروردگارش داشته و او را از ياد برده مرتكب گناهى از گناهان شده چون يك پيامبر نبايد پروردگار خود را فراموش كند .
گفتارى در چند فصل پيرامون داستان لوط و قوم او
1 - داستان لوط و قومش در قرآن :
لوط ( ع ) از كلدانيان بود كه در سرزمين بابل زندگى مىكردند و آن جناب از اولين كسانى بود كه در ايمان آوردن به ابراهيم ( ع ) گوى سبقت را ربوده بود ، او به ابراهيم ايمان آورد و گفت : « إِنِّي مُهاجِرٌ إِلى رَبِّي » . « 4 » در نتيجه خداى تعالى او را با ابراهيم نجات داده به سرزمين فلسطين ، « ارض مقدس »
هامش
( 1 ) ( ما به لوط حكم و علم داديم . . . ) و او را داخل در رحمت خود كرديم كه او از صالحان بود .
« سوره انبياء ، آيه 74 و 75 »
( 2 و 3 ) الدر المنثور ، ج 3 ، ص 344 .
( 4 ) من بسوى پروردگارم مهاجرت مىكنم . « سوره عنكبوت ، آيه 26 »