است و آيه شريفه « فَراغَ إِلى أَهْلِه فَجاءَ بِعِجْلٍ سَمِينٍ » كه در سوره ذاريات و راجع به همين داستان است خالى از مختصر تاييدى براى معناى دوم نيست ، زيرا اگر بخواهند گوشت گوساله را بوسيله سنگ داغ شده با آتش و با تابش خورشيد كباب كنند به ناچار بايد آن را قطعه قطعه كنند و در اين صورت بيننده نمىتواند تشخيص دهد گوساله اى كه اين قطعات از آن گرفته شده چاق بوده يا لاغر ، تنها وقتى مىتواند بفهمد چاق بوده كه حيوان را درستى در تنور و يا آتشى ديگر كباب كرده باشند .
جمله * ( « وَلَقَدْ جاءَتْ رُسُلُنا إِبْراهِيمَ بِالْبُشْرى » ) * عطف است بر جمله سابق كه مىفرمود : « وَلَقَدْ أَرْسَلْنا نُوحاً إِلى قَوْمِه » ، طبرسى ( رحمت اللَّه عليه ) در مجمع البيان گفته است : آوردن حرف « لام » در آغاز جمله به منظور تاكيد خبر است و كلمه « قد » در اينجا اين معنا را افاده مىكند كه شنونده داستانهاى انبياء منتظر است تا بعد از شنيدن سرگذشت يكى از انبياء سرگذشت ديگرى را بشنود چون اين كلمه براى بيان توقع و انتظار است ، در اينجا نيز به همين منظور آمده تا اعلام كند كه شنونده در حال توقع و انتظار شنيدن داستان بعدى است . « 1 »
و منظور از كلمه « رسل » در آيه مورد بحث ملائكه اى هستند كه به نزد ابراهيم ( ع ) فرستاده شدند تا او را به فرزنددار شدن بشارت دهند و نيز به نزد جناب لوط فرستاده شدند تا قوم آن جناب را هلاك سازند ، و كلمات مفسرين در عدد آن فرشتگان مختلف است ، البته بعد از آنكه همه اتفاق دارند بر اينكه از دو نفر بيشتر بودهاند چون كلمه « رسل » جمع است و جمع بر كمتر از سه نفر اطلاق نمىشود .
و در بعضى از روايات وارده از ائمه اهل بيت ( صلوات اللَّه عليهم ) آمده كه آنها چهار نفر از فرشتگان گرامى خداى تعالى بودهاند ، كه ان شاء اللَّه تعالى نقل آن در بحث روايتى آينده خواهد آمد .
و كلمه « بشرى » در داستان ، تفسير و بيان نشده كه آن بشارت چه بوده ، تنها چيزى كه در بين داستان آمده و مىتواند بيانگر اين بشارت باشد مساله بشارت دادن همسر ابراهيم ( ع ) است ، ولى در غير اين مورد يعنى در سوره هاى حجر و ذاريات بشارت به خود ابراهيم آمده ، مساله اى كه در اينجا مسكوت مانده اين است كه تصريح نكرده كه اين بشارت مربوط به تولد اسحاق بوده و يا اسماعيل و يا هر دو ، ليكن از ظاهر سياق داستان و زمينه آن بر مىآيد كه مربوط به تولد اسحاق باشد چون در دو آيه بعد از بشارت به همسر ابراهيم نام اسحاق
هامش
( 1 ) مجمع البيان ، ج 3 ، جزء 12 ، ص 187 .