و سپس به سويش باز گرديد كه پروردگار من نزديك و اجابت كننده ( دعايتان ) است ( 61 ) .
گفتند : اى صالح ! جامعه ما بيش از اين به تو چشم اميد دوخته بود ( و انتظار اين سخن را از تو نداشت ) آخر چگونه ما را از پرستش خدايانى كه پدران ما آنها را مىپرستيدند نهى مىكنى ( با اينكه اين دعوت تو ، هم سنت جامعه و بنيان مليت ما را منهدم مىكند و هم ) حجتى قانع كننده و يقينآور به همراه ندارد و ما هم چنان نسبت به درستى آن در شكى حيرت آوريم ( 62 ) .
صالح گفت : اى مردم ! ( از در انصاف ) به من خبر دهيد در صورتى كه پروردگارم حجتى به من داده و مرا مشمول رحمت خاصى از خود نموده باشد آيا اگر نافرمانيش كنم كيست كه مرا در نجات از عقوبت او يارى نمايد ؟ ( نه تنها كسى نيست ، بلكه جلب رضايت شما با نافرمانى خدا ) باعث زيادتر شدن خسران من خواهد بود ( 63 ) .
و اى مردم اين ماده شتر ( كه در اجابت درخواست شما مبنى بر اينكه معجزه اى بياورم ، از شكم كوه در آوردهام ) آيت و معجزه اى براى شما است ، بگذاريد در زمين خدا بچرد ، مبادا كه مزاحم او شويد كه ( در اين صورت ) عذابى نزديك ، شما را مىگيرد ( 64 ) .
ولى قوم ثمود ، آن حيوان را كشتند ، صالح اعلام كرد كه بيش از سه روز زنده نخواهيد ماند ، در اين سه روز هر تمتعى كه مىخواهيد ببريد كه عذابى كه در راه است قضايى است حتمى و غير قابل تكذيب ( 65 ) .
همين كه امر ( عذاب ) ، فرا رسيد ما به رحمت خود صالح و گروندگان به وى را از عذاب و خوارى آن روز نجات داديم ( آرى ) پروردگار تو ( اى محمد ) همان نيرومندى است كه شكست نمىپذيرد ( 66 ) .
( بعد از سه روز ) صيحه آسمانى ، آنهايى را كه ظلم كرده بودند بگرفت و همگى به صورت جسدهايى بى جان در آمدند ( 67 ) .
تو گويى اصلا در اين شهر ساكن نبودند ، پس ( مردم عالم بدانند ) كه قوم ثمود پروردگار خود را كفران كردند و آگاه باشند كه فرمان دور باد ( از رحمت خدا ) قوم ثمود را بگرفت ( 68 )
.
بيان آيات
اين آيات كريمه داستان صالح پيغمبر ( ع ) و قوم او را كه همان قوم ثمود بودند شرح مىدهد و صالح ( ع ) سومين پيغمبرى است كه به دعوت توحيد و عليه وثنيت قيام كرد و ثمود را به دين توحيد خواند و در راه خدا آزارها و محنتها ديد تا آنكه سرانجام خداى عز و جل بين او و قومش اين چنين حكم كرد كه قومش را هلاك ساخته و او و مؤمنين به او را نجات دهد .
* ( « وَإِلى ثَمُودَ أَخاهُمْ صالِحاً قالَ يا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّه ما لَكُمْ مِنْ إِله غَيْرُه » ) * بحث در معنا و تفسير اين آيه در آيه مشابه آن كه در اول داستان هود آمده گذشت .
تفسير الميزان ( فارسي ) — صفحة 460
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٤٦٠