زندگى مىكردهاند ، و آن چنان منقرض شدهاند كه نه خبرى از آنها باقى مانده و نه اثرى ، و تاريخ از زندگى آنان جز قصه هايى كه اطمينانى به آنها نيست ضبط نكرده و در تورات موجود نيز نامى از آن قوم برده نشده است .
و آنچه قرآن كريم از سرگذشت اين قوم آورده چند كلمه است : يكى اينكه قوم عاد ، ( كه چه بسا از آنان به تعبير عاد اولى نيز تعبير شده ، « 1 » و از آن به دست مىآيد كه عاد دومى نيز بوده ) مردمى بودهاند كه در « احقاف » زندگى مىكردند و احقاف كه جمع « حقف » ( شنزار و ناهموار ) است و در كتاب عزيز خدا نامش آمده ، بيابانى بوده بين عمان و سرزمين مهره ( واقع در يمن ) « 2 » و بعضى گفتهاند : بيابان شنزار ساحلى بوده بين عمان و حضرموت و مجاور سرزمين ساحلى شجر « 3 » . و ضحاك گفته : احقاف نام كوهى است در شام « 4 » . و اين نام در سوره احقاف ، آيه 21 آمده و از آيه شريفه 69 از سوره اعراف و آيه 46 سوره ذاريات برمىآيد كه اين قوم بعد از قوم نوح بودهاند .
و از آيه 20 سوره قمر ، آيه 7 سوره الحاقه استفاده مىشود كه : آنها مردمى بودهاند بلند قامت چون درخت خرما ، و از آيه 69 سوره اعراف برمىآيد كه : مردمى بودهاند بسيار فربه و درشت هيكل ، و از آيه 15 سوره سجده و آيه 130 سوره شعراء برمىآيد : مردمى بودهاند سخت نيرومند و قهرمان ، و از آيات سوره شعراء و سوره هايى غير آن بر مىآيد كه : اين قوم براى خود تمدنى داشته و مردمى مترقى بودهاند داراى شهرهايى آباد و سرزمينى حاصلخيز و پوشيده از باغها و نخلستانها و زراعتها بودهاند و در آن عصر مقامى برجسته داشتهاند و در پيشرفتگى و عظمت تمدن آنان همين بس كه در سوره فجر در باره آنان فرموده : « ألَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعادٍ إِرَمَ ذاتِ الْعِمادِ الَّتِي لَمْ يُخْلَقْ مِثْلُها فِي الْبِلادِ » « 5 » .
و اين قوم بطور دوام ، غرق در نعمت خدا و متنعم به نعم او بودند تا اينكه وضع خود را تغيير دادند و مسلك بتپرستى در بينشان ريشه دوانيده و در هر مرحله اى براى خود بتى به عنوان سرگرمى ساختند و در زير زمين مخزنهاى آب درست كردند به اميد اينكه جاودانه خواهند بود ،
هامش
( 1 ) سوره نجم ، آيه 50 .
( 2 ) معجم البلدان ، ج 1 ، ص 153 و 154 .
( 3 ) معجم البلدان ، ج 1 ، ص 154 .
( 4 ) مراصد الاطلاع ، ج 1 ، ص 38 .
( 5 ) ( اى رسول ما ) آيا نديدى ( خبردار نشدى ) كه پروردگارت با قوم عاد ارم چه كرد ؟ قومى كه صاحب ستونها بودند ، قومى كه در هيچ سرزمينى مثل آنان آفريده نشده بودند . « سوره فجر ، آيه 8 »