همسايگان نيرومندشان چون ايران و روم و مصر و حبشه و هند در آنان حكم مىكرد كه يك دسته از آن رسوم و آداب ، رسوم و آداب دينى بود .
و نياكان قديم عرب يعنى آنها كه عرب خالص بودند و قوم « عاد » ، « ارم » و « ثمود » از آن جمله بودند همه دين وثنيت داشتند به دليل اينكه خداى تعالى در كتاب مجيدش در ضمن سرگذشت قوم هود و صالح و اصحاب مدين و اهل سبا ، و داستان سليمان و خبرى كه هدهد از آن سرزمين برايش آورد ، داشتن اين مسلك را به اين اقوام نسبت داده و اين اعتقاد را از آنان حكايت كرده است . وضع نياكان عرب بدين منوال بود تا آنكه ابراهيم ( ع ) فرزندش اسماعيل و همسرش هاجر را به سرزمين مكه آورد كه سرزمينى خشك و بدون آب و علف بود و تنها قبيله « جرهم » در آن زندگى مىكردند ، ابراهيم ( ع ) آن دو را در آن سرزمين گذاشت ، و اسماعيل در آنجا رشد كرد و به تدريج شهر مكه ساخته شد آن گاه ابراهيم ( ع ) كعبه بيت الحرام را در آنجا بنا نهاد و مردم را به دين حنيف خود كه همان دين اسلام بود دعوت نمود و مردم حجاز و اطراف آن ، دين آن جناب را پذيرفتند ، و ابراهيم ( ع ) حج خانه خدا و مراسم آن را براى آنان تشريع نمود كه آيه شريفه زير به همه اين مطالب دلالت داشته و فرمان خداى تعالى به ابراهيم را اينطور حكايت مىكند : « وَأَذِّنْ فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوكَ رِجالًا وَعَلى كُلِّ ضامِرٍ يَأْتِينَ مِنْ كُلِّ فَجٍّ عَمِيقٍ » « 1 » .
پس از گذشت ايام ، بعضى از اعراب در اثر معاشرتشان با يهوديانى كه در ناحيه اى از حجاز ساكن بودند به دين يهود گرايش پيدا نموده و كيش نصرانيت نيز در بعضى از نواحى جزيره رخنه يافت و همچنين كيش مجوسيت در ناحيه اى ديگر براى خود جا باز كرد .
بعد از اين حوادث ، وقايعى در مكه بين دودمان اسماعيل و قوم « جرهم » اتفاق افتاد و سرانجام دودمان اسماعيل قوم جرهم را از مكه بيرون كرد و « عمرو بن لحى » بر شهر مكه و اطراف آن مستولى گرديد .
زمانى كه عمرو بن لحى به مرض سختى مبتلا شد ، به او گفتند : در « بلقاء » ، از سرزمين شام آبگرمى هست كه اگر در آن استحمام كنى بهبودى مىيابى . عمرو به شام رفت و در ناحيه بلقاء در آن آبگرم استحمام كرد و بهبودى يافت ، و در آن سرزمين به مردمى برخورد كه
هامش
( 1 ) حكم حج را در بين مردم اعلام كن تا مردم با پاى پياده و سوار بر مركبهاى لاغر از ناحيه دور به سويت آيند . « سوره حج ، آيه 27 »