و اما منظور از كلمه اهل در جمله * ( « إِنَّه لَيْسَ مِنْ أَهْلِكَ » ) * خصوص صالحين از خواص نوح بود ، چون طبق همان معنايى كه خود نوح در جمله * ( « رَبِّ إِنَّ ابْنِي مِنْ أَهْلِي » ) * از كلمه اهل در نظر داشته صالحين از خواصش بوده ، زيرا گفتيم كه اگر غير صالحين را نيز در نظر مىداشت كلمه اهل ، شامل همسرش نيز مىشد و استدلالش باطل مىشد ، دقت بفرماييد .
اين بود آنچه از ظاهر آيه به نظر ما مىرسيد ، و مؤيد آن پاره اى روايات است كه از امامان اهل بيت ( ع ) رسيده كه ان شاء اللَّه در بحث روايتى آينده از نظر خواننده خواهد گذشت .
ولى مفسرين در تفسير اين آيه معانى ديگرى آوردهاند ، كه از جمله گفتهاند : منظور از اينكه فرمود : * ( « إِنَّه لَيْسَ مِنْ أَهْلِكَ » ) * اين است كه او بر دين تو نيست چون كفر او ، او را از اينكه مشمول احكام اهل شود خارج كرد . « 1 » و اين تفسير به جماعتى از مفسرين نسبت داده شده ، ولى تفسير درستى نيست ، زيرا هر چند كه ساقط شدن كافر از اينكه اهل مسلمان باشد در جاى خود مطلب درستى است ، و ليكن اين معنا از آيه شريفه استفاده نمىشود .
آرى اگر كلمه « اهل » در همين جمله آمده بود ممكن بود بگوييم چنين معنايى منظور بوده ، ليكن قبل از اين جمله در كلام خود نوح ( ع ) نيز آمده بود ، پس بايد هر دو را به يك معنا بگيريم و بگوييم همان معنايى كه نوح ( ع ) از كلمه اهل براى پسرش اثبات كرده ، خداى تعالى همان معنا را نفى نموده ، و نوح در كلام خود منظورش از كلمه اهل اختصاص و صلاحيت بوده هر چند كه صلاحيت مستلزم ايمان نيز هست ، ولى آن جناب در اين صدد نبوده كه اثبات كند پسرش مؤمن و غير كافر است مگر اينكه منظور اين مفسرين همان معنايى بوده باشد كه ما قبلا در آن سؤال و جواب توضيح داديم .
و از آن جمله اين است كه گفتهاند : آن پسرى كه از سوار شدن بر كشتى تخلف كرد پسر واقعى نوح نبوده ، بلكه در بستر زناشويى او متولد شده بود ، و نوح خيال مىكرد او واقعا پسر خودش است ، و خبر نداشته كه همسرش به ناموس وى خيانت كرده - و از مردى بيگانه باردار شده - خداى تعالى در جمله * ( « إِنَّه لَيْسَ مِنْ أَهْلِكَ » ) * آن جناب را متوجه به حقيقت امر نموده است « 2 » . و اين تفسير به « حسن » و « مجاهد » نسبت داده شده .
اين نيز درست نيست ، زيرا اولا نسبت ننگ به ساحت مقدس انبياء دادن امرى است
هامش
( 1 ) مجمع البيان ، ط بيروت ، ج 3 ، ص 164 .
( 2 ) مجمع البيان ، ج 3 ، - از 10 جلدى - ط بيروت ، ص 164 .