در حالى كه هر دسته از سران مردم بر او گذشته و مسخره اش مىكردند ، و كلمه « ملا » در خصوص اين جمله ، به معناى جماعتى است كه مورد اعتناى مردم باشند ، ( گو اينكه در موارد ديگر به معناى درباريان است ) و اين آيه دلالت دارد بر اينكه مردم زمان نوح ( ع ) براى مسخره كردن آن جناب دسته دسته مىآمدند ، و نيز دلالت دارد بر اينكه آن جناب كشتى را پيش روى مردم مىساخته ، و محل كارش سر راه عموم مردم بوده است . * ( « قالَ إِنْ تَسْخَرُوا مِنَّا فَإِنَّا نَسْخَرُ مِنْكُمْ كَما تَسْخَرُونَ » ) * - اين قسمت از آيه شريفه به منزله جواب از سؤالى تقديرى است ، گويا كسى پرسيده نوح در برابر مسخرگىهاى كفار چه گفت ؟
در پاسخ فرموده : نوح گفت : اگر شما ما را مسخره مىكنيد ما نيز شما را مسخره خواهيم كرد . و به همين جهت جمله مزبور را بدون حرف عطف آورد تا معلوم كند كه معطوف به ما قبل نيست ، بلكه مربوط به سؤالى مقدر است .
در جمله مورد بحث نفرمود : « ان تسخروا منى فانى اسخر منكم - اگر شما مرا مسخره كنيد من ( نيز ) شما را مسخره مىكنم » تا هم از خود دفاع كرده باشد و هم از مؤمنين و گروندگان به خود ، و چه بسا از همين تعبير فهميده شود كه آن جناب در ساختن كشتى از اهل و گروندگان خود كمك مىگرفته و در هنگام گفتن اين سخن ، يارانش نيز حضور داشتهاند ، و سخريه كفار سخريه آنان نيز بوده ، در نتيجه كلام اين ظهور را دارد كه كفار گروه گروه از كارگاه نوح عبور مىكردهاند و در حالى كه آن جناب و يارانش مشغول ساختن كشتى بودند ، مسخره اش كرده و نسبت جنون و حواسپرتى به او مىدادند ، پس هر چند كفار در استهزايشان جز از نوح نامى نبردند ، و ليكن استهزاى آنان شامل مؤمنين به آن جناب نيز مىشده .
صرف نظر از اين ظهور ، طبع و عادت نيز اقتضاء مىكند كه كفار ، پيروان آن جناب را نيز استهزاء كنند ، همانطور كه خود او را مسخره مىكردند ، براى اينكه نوح و پيروانش اجتماع واحدى بودند كه معاشرت آنان را به يكديگر مرتبط مىكرده ، هر چند كه مسخره كردن پيروان آن حضرت در حقيقت مسخره كردن خود آن جناب بود ، اما چون اصل و پايه اى كه دعوت به توحيد قائم به آن بود همان نوح ( ع ) بود ، و لذا گفته شد : « سخروا منه - او را مسخره كردند » .
و نفرمود : « سخروا منه و من المؤمنين - او و مؤمنين را مسخره كردند » .
در اين آيه سؤالى به ذهن مىآيد ، و آن اين است كه اگر سخريه عمل زشتى است چرا نوح ( ع ) به كفار فرموده ما شما را مسخره مىكنيم ، و اگر بد نيست چرا آيه كفار را ملامت مىكند بر اينكه نوح را مسخره مىكردند ؟ جوابش اين است كه آنچه از سخريه زشت است ابتدايى آن است و اما اگر جنبه مجازات و تلافى باشد آن هم در جايى كه فايده اى عقلايى
تفسير الميزان ( فارسي ) — صفحة 338
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٣٣٨