رويش باز مىشود ، زمين نيز گنجينه هاى خيرات خود را در اختيار او مىگذارد ، و اين تسليم شدن انسان در برابر خط سير همان اسلامى است كه دين خداى تعالى است ، و بوسيله نوح و ساير انبياء و رسل به سوى آن دعوت شده است .
و اما اگر از آن خط سير تخطى نموده ، به اين سو و آن سو منحرف شود ، در حقيقت به جنگ با همه اسباب كون و اجزاى عالم هستى برخاسته و خواسته است نظام جارى در سراسر جهان را بر هم بزند ، كه بايد منتظر تلخى عذاب و سنگينى بلاها باشد ، پس اگر در اين ميان به راه راست خود برگشت و در برابر اراده خداى سبحان يعنى همان خط سيرى كه كل جهان برايش ترسيم كرده خاضع شده اميد آن مىرود كه مجددا به نعمتهاى از دست داده برسد و بلاها از او برگردد ، و گرنه هلاك و نابوديش حتمى بوده و خدا را به وى نيازى نيست ، زيرا خدا از همه عالميان بى نياز است ، و اين بحث در بعضى از جلدهاى سابق اين كتاب نيز مطرح شد .
* ( « فَقالَ الْمَلأُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ قَوْمِه ما نَراكَ إِلَّا بَشَراً مِثْلَنا . . . » ) *
حرف « فاء » كه بر سر اين جمله آمده مىفهماند كه اين جواب متفرع است بر كلام نوح ( ع ) و در اين تفريع كردن اشاره اى است به اينكه ( قوم نوح ) در رد و انكار سخن نوح ( ع ) شتاب كرده و در اين باره هيچ فكر نكردند كه رد دعوت او برايشان بهتر است يا قبول آن .
آيه مورد بحث مىفرمايد : جواب دهندگان ، سران قوم و اشراف و ريش سفيدان قوم بودند ، و اين سران در متن پاسخ خود اصلا دليلى كه نوح ( ع ) بر مساله توحيد آورده بود را متعرض نشده و از دستپاچگى حرف خود را زدند كه آن نفى رسالت نوح ( ع ) و تكبر و گردنكشى خود از اطاعت آن جناب بود .
آرى نوح ( ع ) در سخن خود كه از جمله * ( « إِنِّي لَكُمْ نَذِيرٌ مُبِينٌ » ) * آغاز شده و تا آخر دو آيه ادامه دارد ، دو ادعا مطرح كرد ، يكى ادعاى رسالت ، و ديگرى ادعاى اينكه مردم بايد او را متابعت كنند ، البته ادعاى دوم را در آيه مورد بحث بطور اشاره آورده ، ولى در كلمات ديگرش كه قرآن از آن جناب حكايت كرده به آن تصريح نموده و فرمود : « يا قَوْمِ إِنِّي لَكُمْ نَذِيرٌ مُبِينٌ أَنِ اعْبُدُوا اللَّه وَاتَّقُوه وَأَطِيعُونِ » « 1 » .
و حاصل پاسخى كه خداى تعالى از آنان حكايت كرده اين است كه ( گفتند ) : هيچ
هامش
( 1 ) اى قوم محققا من براى شما بيمرسانى آشكارم ، سخنم اين است كه خدا را بپرستيد و از او بترسيد ، و مرا اطاعت كنيد . « سوره نوح ، آيه 3 »