سوى قومش فرستاديم به اينكه من براى شما نداگرى روشنم ، و اين جمله يعنى جمله * ( « إِنِّي لَكُمْ نَذِيرٌ مُبِينٌ » ) * چه به آن قرائت و چه به اين قرائت بيانى است اجمالى براى فهماندن اينكه نوح ( ع ) چه رسالتهايى داشته و آنچه داشته و از ناحيه پروردگارش رسانده ، انذارهايى روشن بوده ، پس خود آن جناب قهرا نذيرى مبين بوده است .
پس همانطور كه اگر مىگفت : اى مردم آنچه من به شما خواهم گفت انذارى مبين است ، با بيانى اجمالى و كوتاه ترين بيان فهمانده بود كه رسالتش چه جنبه اى دارد ، حالا هم كه گفته : من نذيرى مبين هستم ، همان اجمال را رسانده است ، با اين تفاوت كه در اين تعبير يك نكته اضافى نيز هست و آن بيان وضع خودش است كه فهمانده خيال نكنيد من همه كاره عالمم ، نه ، من تنها پيام و رسالتى از ناحيه خداى تعالى - همه كاره عالم - دارم ، و آن اين است كه شما را از عذاب او انذار كنم . و خلاصه آن نكته اين است كه من تنها يك نامه رسان و يك واسطه هستم .
* ( « أَنْ لا تَعْبُدُوا إِلَّا اللَّه إِنِّي أَخافُ عَلَيْكُمْ عَذابَ يَوْمٍ أَلِيمٍ » ) * اين جمله بيان ديگرى است براى آن رسالتى كه در جمله : * ( « إِنِّي لَكُمْ نَذِيرٌ مُبِينٌ » ) * آورده بود ، كه برگشت هر دو وجه به يك چيز است . و كلمه « أن » در جمله * ( « أَنْ لا تَعْبُدُوا » ) * به هر حال تفسيرى است ، و معناى جمله اين است كه رسالت من « لا تعبدوا - عبادت نكنيد » است ، رسالتم اين است كه شما را از راه انذار و تخويف ، از عبادت غير خداى تعالى نهى كنم .
پس نظر ما اين شد كه جمله * ( « أَنْ لا تَعْبُدُوا . . . » ) * تفسير است براى جمله * ( « إِنِّي لَكُمْ نَذِيرٌ مُبِينٌ » ) * ، ولى بعضى « 1 » از مفسرين آن را بدل آن جمله و يا مفعول كلمه « مبين » گرفتهاند كه بنا بر بدليت معنا چنين مىشود : « و لقد ارسلنا نوحا الى قومه أن لا تعبدوا . . . » ، و بنا بر مفعول بودن چنين مىشود : « * ( إِنِّي لَكُمْ نَذِيرٌ مُبِينٌ أَنْ لا تَعْبُدُوا ) * - من براى شما بيم دهنده بوده و بيانگر اين هستم كه غير خدا را نپرستيد » و شايد سياق آيه از ميان اين سه وجه قول ما را تاييد كند .
و ظاهرا منظور از عذاب يوم عظيم عذاب انقراض باشد ، نه خصوص عذاب آخرت و نه مطلق عذاب ، - أعم از عذاب آخرت و عذاب انقراض - دليل بر اين گفتار ما يكى از پاسخهايى است كه در همين آيات ، قوم نوح به آن جناب داده و گفتند : * ( « يا نُوحُ قَدْ جادَلْتَنا فَأَكْثَرْتَ جِدالَنا فَأْتِنا بِما تَعِدُنا إِنْ كُنْتَ مِنَ الصَّادِقِينَ قالَ إِنَّما يَأْتِيكُمْ بِه اللَّه إِنْ شاءَ » ) * « 2 » ، و ظاهر اين
هامش
( 1 ) روح المعانى ، ج 12 ، ص 36 ، چاپ بيروت .
( 2 ) اى نوح با ما سر به سر گذاشته اى و حوصله ما را به سر بردى ، اگر راست مىگويى آن عذابى كه با آمدنش تهديدمان مىكنى بياور ، گفت : خدا اگر بخواهد مىآورد .