« تغشى » يك معنا دارند . « 1 »
پس منظور از جمله * ( « يَثْنُونَ صُدُورَهُمْ لِيَسْتَخْفُوا مِنْه » ) * اينست كه مشركين با سينه هاى خود به طرف عقب متمايل مىشوند و سرهايشان را زير مىاندازند تا خود را از شنيدن كتاب آسمانى پنهان بدارند ، تا وقتى قرآن خوانده مىشود به گوششان نخورد . و اين تعبير كنايه است از اينكه كفار خود را در هنگام تلاوت قرآن از رسول خدا ( ص ) و يارانى كه نزد آن جناب بودند پنهان مىكردند كه در آن محل ديده نشوند ، و على الظاهر حجت بر آنان تمام نگردد .
* ( « أَلا حِينَ يَسْتَغْشُونَ ثِيابَهُمْ يَعْلَمُ . . . » ) * - از اين تعبير چنين بر مىآيد كه گويا مشركين سرهاى خود را نيز با جامه خود مىپوشاندند ، و لذا خداى تعالى خبر داد به اينكه او مىداند و خبر دارد از آنچه مشركين در خفاء و ظهور انجام مىدهند ، پس اينكه در هنگام تلاوت قرآن خود را پنهان مىنمايند هيچ سودى به حالشان ندارد ، زيرا خداى تعالى پنهان و آشكار آنان را مىداند .
بعضى « 2 » از مفسرين گفتهاند : منظور از * ( « يَسْتَغْشُونَ ثِيابَهُمْ » ) * اينست كه : شبها در خانه هاى خود پنهان مىشوند و هنگام خوابيدن خود را در زير لحاف پنهان مىكنند ، چون مخفىترين حال آدمى همان حال اضطجاع است ، حالى است كه آدمى خود را در زير لحاف قرار مىدهد ، و معناى آيه اينست كه : مشركين سينه هاى خود را منحرف مىكنند تا خود را هنگام تلاوت قرآن از اين كتاب آسمانى پنهان كرده باشند ، ولى خداى تعالى سر و آشكار آنان را در نهفته ترين احوالشان مىداند ، و نهفته ترين احوالشان آن حالتى است كه براى خواب ، لحاف خود را به سر مىكشند ، و اين توجيه خالى از ظهور نيست .
اين آن معنايى است كه سياق آيه افاده مىكند ، البته چه بسا معانى ديگرى براى آيه ذكر كردهاند كه از سياق آيه بعيد است ، از آن جمله گفتهاند : « 3 » ضمير در جمله * ( « لِيَسْتَخْفُوا مِنْه » ) * به خداى تعالى يا به رسول خدا ( ص ) برمىگردد ، و معناى آيه اين است كه : خود را از خدا و يا از رسول خدا ( ص ) پنهان مىدارند . بعضى « 4 » ديگر گفتهاند معناى
هامش
( 1 ) مجمع البيان ، ج 5 ، ص 142 .
( 2 ) تفسير طبرى ، ج 10 ، ص 126 .
( 3 ) مجمع البيان ، ج 3 ، جزء 11 ، ص 116 .
( 4 ) تفسير مجمع البيان ، ج 3 ، جزء 11 ، ص 116 .