سحر زدند ، آن هم سحرى واضح ، از در انكار به آنان پاسخ داد ، پاسخى در شكل سؤال و استفهام و پرسيد : * ( « أتَقُولُونَ لِلْحَقِّ لَمَّا جاءَكُمْ » ) * كه تقديرش : « أتقولون للحق لما جاءكم انه لسحر مبين - بعد از آنكه حق نزدتان آمد مىگوييد آن سحرى واضح است » مىباشد آن گاه همين استفهام انكارى را تكرار كرده مىپرسد : « اسحر هذا - آيا اين سحر است ؟ » .
بنا بر اين ، مقول قول « يعنى جمله انه لسحر مبين » در جمله استفهامى به جهت اختصار حذف شده ، چون استفهام دوم بر آن حذف شده دلالت مىكرد . و جمله * ( « وَلا يُفْلِحُ السَّاحِرُونَ » ) * ممكن است جمله اى حاليه باشد تا انكارى كه جمله « اسحر هذا » بر آن دلالت مىكرد را تعليل كند ، و بفهماند اگر تهمت شما مورد انكار ما واقع شده براى اينست كه ساحران رستگار نمىشوند . و ممكن هم هست جمله اى اخبارى و بيانى مستقل باشد ، و رسول خدا ( ص ) خواسته است در اين جمله خود را مبراى از ارتكاب سحر و نزديك شدن به آن سازد ، چون آن جناب معتقد بود كه خودش رستگار و ساحران محروم از رستگاريند .
* ( « قالُوا أجِئْتَنا لِتَلْفِتَنا عَمَّا وَجَدْنا عَلَيْه آباءَنا . . . » ) *
كلمه « لفت » مصدر و به معنى صرفنظر كردن از چيزى است ، و معناى جمله « لتلفتنا » در اين آيه اينست كه فرعون و درباريان او موسى ( ع ) را مورد عتاب و نكوهش قرار داده به او گفتند : « * ( أجِئْتَنا لِتَلْفِتَنا ) * - آيا به سر وقت ما آمده اى تا ما را منصرف سازى » ، « * ( عَمَّا وَجَدْنا عَلَيْه آباءَنا ) * - از آن دين و سنتى كه پدرانمان را بر آن دين يافتيم ؟ » . و منظورشان از كلمه « عما : از آنچه » همان سنت و طريقه نياكانشان بوده ، « * ( وَتَكُونَ لَكُمَا الْكِبْرِياءُ فِي الأَرْضِ ) * - تا در نتيجه كبريايى در زمين از آن خودتان شود ؟ » . منظورشان از كبريايى ، رياست و حكومت و گسترده شدن قدرت و نفوذ اراده است ، و خواستهاند بگويند : شما دو تن منظورتان از دعوت دينى اينست كه آن را وسيله قرار دهيد براى اينكه طريقه ما را كه در سرزمين ما مستقر گشته باطل و بى اعتبار ساخته ، طريقه جديدى كه خودتان مبتكر آن هستيد جايگزين طريقه ما كنيد ، و با اجراى آن در بين مردم و ايمان آوردن ما طبقه حاكم به شما و مطيع شدنمان براى شما كبرياء و عظمتى در مملكت كسب كنيد .
و به عبارتى ديگر : شما آمدهايد براى اينكه دولت فرعونى و حكومت ريشه دار و چند ساله قبطيان را مبدل به دولتى اسرائيلى كنيد ، دولتى كه قائم به امامت و قيادت شما دو تن باشد ، و ما هرگز به شما ايمان نخواهيم آورد و نخواهيم گذاشت به آرزويى كه از اين دعوت مزورانه داريد برسيد .
* ( « وَقالَ فِرْعَوْنُ ائْتُونِي بِكُلِّ ساحِرٍ عَلِيمٍ » ) * بطورى كه از مشروح داستان كه در قرآن كريم آمده و حتى از آيات بعدى استفاده
تفسير الميزان ( فارسي ) — صفحة 160
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص١٦٠