معنا نيست كه براى اولياء اللَّه خير و شر ، نفع و ضرر ، نجات و هلاكت ، راحت و خستگى ، لذت و درد و نعمت و بلاء يكسان ، و درك اولياى خدا در باره آنها شبيه به هم باشد ، چون عقل انسانى بلكه شعور عام حيوانى هم اين معنا را نمىپذيرد ، بلكه معنايش اين است كه اولياى خدا براى غير خداى تعالى هيچ استقلالى در تاثير نمىبينند و مؤثر مستقل را تنها خداى تعالى مىدانند و مالكيت و حكم را منحصر در خداى عز و جل دانسته ، در نتيجه از غير آن جناب نمىترسند ، و جز از چيزى كه خدا دوست مىدارد و مىخواهد كه از آن بر حذر باشند و يا به خاطر آن اندوهگين شوند ، بر حذر نشده و اندوهگين نمىگردند .
هُمُ الْبُشْرى فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَفِي الآخِرَةِ لا تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّه ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ « خداى تعالى در اين آيه شريفه اولياى خود را بشارتى اجمالى مىدهد ، بشارتى كه در عين اجمالى بودن مايه روشنى چشم آنان است ، حال اگر منظور از جمله هُمُ الْبُشْرى » انشاى بشارت باشد ، و معنايش اين باشد : « بشارت باد آنان را كه . . . » در نتيجه معنايش اين خواهد بود كه اين بشارت هم در دنيا براى آنان واقع مىشود و هم در آخرت واقع خواهد شد ، و اگر انشاء نباشد بلكه خبر باشد ، و خواسته باشد بفرمايد : « خداى تعالى به زودى اولياى خود را در دنيا و آخرت بشارت مىدهد » و بعدها بشارت در دنيا و آخرت واقع مىشود ، ولى آيا آن نعمتى هم كه بشارت آن را داده تنها در آخرت تحقق مىيابد ، و يا هم در دنيا و هم در آخرت ؟
آيه شريفه از آن ساكت است .
و اينكه فرمود : تَبْدِيلَ لِكَلِماتِ اللَّه « اشاره است به اينكه اين بشارت قضاى حتمى الهى است . و در كلام خداى تعالى مواردى ديگر نيز هست كه در آن موارد به مؤمنين بشارتهايى داده كه بر اولياى خدا منطبق است ، مثل اين آيه كه مىفرمايد : كانَ حَقًّا عَلَيْنا نَصْرُ الْمُؤْمِنِينَ » « 1 » ، و اين آيه كه مىفرمايد : « إِنَّا لَنَنْصُرُ رُسُلَنا وَالَّذِينَ آمَنُوا فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَيَوْمَ يَقُومُ الأَشْهادُ » « 2 » ، و اين آيه كه مىفرمايد : « بُشْراكُمُ الْيَوْمَ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهارُ » « 3 » ، و آياتى ديگر از اين قبيل .
هامش
( 1 ) اين وعده حقى است بر ما كه مؤمنين را يارى كنيم . « سوره روم ، آيه 47 »
( 2 ) ما رسولان خود و كسانى را كه ايمان آوردهاند هم در دنيا و هم در روزى كه گواهان به پا مىخيزند يارى مىكنيم . « سوره مؤمن ، آيه 51 »
( 3 ) مژده شما در امروز بهشتهايى است كه از دامنه آن نهرها روان است . « سوره حديد ، آيه 12 » .