مرا كمك كرده و او را تسليم من ساخته به طورى كه ديگر مرا جز به خير دعوت نمىكند « 1 » .
مؤلف : بعضىها كلمه « أسلم » را كه در روايت است به ضم ميم خوانده و بعضى ديگر به فتح ميم .
در تفسير عياشى از جميل بن دراج نقل شده كه گفت : از امام صادق ( ع ) پرسيدم آيا ابليس از ملائكه بود و يا مامور بعضى از امور آسمان بوده ؟ فرمود : از ملائكه نبود ، و ليكن ملائكه او را از جنس خود مىپنداشتند ، و خدا مىدانست كه او از آنها نيست و در آسمان ماموريتى نداشت و شخصيت و احترامى هم نداشت .
جميل بن دراج مىگويد : از خدمت امام مرخص شده نزد طيار آمدم و آنچه را شنيده بودم برايش بازگو كردم . وى گفت چطور از ملائكه نبود و حال آنكه خداى تعالى به ملائكه امر كرد كه بر آدم سجده كنند ؟ ناگزير برخاسته خدمت امام آمديم ، طيار همين سؤال را از آن جناب كرد . حضرت در جواب فرمود : آيا خطابى كه خداى تعالى مكرر به مؤمنين كرده و فرموده : « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا » شامل منافقين هم مىشود يا نه ؟ طيار در جواب اعتراف كرد به اينكه شامل منافقين بلكه شامل اهل ضلالت و هر كسى كه اقرار ظاهرى به دعوت اسلام داشته باشد مىشود « 2 » مؤلف : اين حديث رد بر رواياتى است كه مىگويد ابليس از ملائكه بوده و يا خازن آسمان پنجم يا خازن بهشت بوده است .
بايد دانست كه روايات مربوط به تصرفات ابليس و اينكه چگونه در شعور آدمى تصرف مىكند از طرق شيعه و سنى بسيار است ، و اين روايات دو قسمند : يكى رواياتى كه تصرفى از تصرفات ابليس را بدون تفسير ذكر مىكند . و ديگر رواياتى كه تصرفى از تصرفات وى را ذكر نموده و تا اندازه اى آن را تفسير مىكند .
از جمله روايات دسته اول يكى روايتى است كه مرحوم كلينى در كافى از امير المؤمنين ( ع ) نقل كرده كه آن حضرت فرمود : دستمال گوشت را در خانه نگذاريد كه جاى شيطان است ، و خاك در پشت در نريزيد كه شيطان آنجا منزل مىكند « 3 » .
و نيز در كافى از امام صادق ( ع ) روايت كرده كه فرمود : بر بالاى هر پلى
هامش
( 1 ) صحيح مسلم ج 17 ص 157
( 2 ) تفسير عياشى ج 1 ص 34 ط تهران
( 3 ) فروع كافى ج 6 ص 531