بسيارند و همه از خود او منشعب شدهاند ، اما اين انشعاب از راه تناسلى است كه ما داريم و يا راه تخمگذارى و جوجه كشى است و يا به نحوى ديگر است براى ما معلوم نيست ، و مانند بسيارى از چيزها راهى براى فهم آن نداريم .
بله ، در بين روايات چند روايت ديده مىشود كه دلالت دارند بر اينكه « ابليس با خودش ازدواج مىكند و يا تخم مىگذارد و جوجه در مىآورد ، و يا براى ابليس دو ران و يك عضو تناسلى نر و ماده است ، كه خودش با خود جفت شده و در هر روز ده بچه مىزايد ، و بچه هايش همه نرند و در بين آنان ازدواج و توالد و تناسل نيست » « 1 » . و ليكن هيچيك از اين روايات قابل اعتماد نيست ، زيرا يا مرسل است و يا مقطوع است و يا موقوف ، آن هم در مثل اين مطالبى كه در آن جز به آيه محكمه و يا حديث متواتر و يا حديث همراه با قرينه قطعى نمىتوان اعتماد نمود .
حتى اگر اين روايات با ظاهر قرآن هم منطبق مىشد ممكن بود به اين وسيله تصحيح شود ، و ليكن مفاد هيچيك از آنها با قرآن منطبق نيست .
در كافى از على بن ابراهيم از پدرش از ابن ابى عمير از حماد از ابى عبد اللَّه ( ع ) روايت كرده كه فرمود : هيچ دلى نيست مگر اينكه داراى دو گوش است ، بر در يكى از آن دو گوش ملكى است كه آدمى را ارشاد مىنمايد ، و بر در ديگرى شيطانى است كه او را گمراه مىسازد ، اين يكى مىگويد : بكن آن ديگرى مىگويد : زنهار ! مكن . شيطان مىگويد معصيت كن و ملك مىگويد مكن . و اين گفته خداى تعالى است كه مىفرمايد :
« عَنِ الْيَمِينِ وَعَنِ الشِّمالِ قَعِيدٌ ما يَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ إِلَّا لَدَيْه رَقِيبٌ عَتِيدٌ » « 2 » « 3 » .
در بحار از كتاب شهاب نقل شده كه رسول خدا ( ص ) فرمود : شيطان در بنى نوع آدم مانند خون است كه در همه جاى بدن جريان دارد « 4 » .
در صحيح مسلم از ابن مسعود از رسول خدا ( ص ) روايت كرده كه فرمود :
هيچ كسى نيست مگر اينكه خداوند قرين جنيش را بر او موكل نموده . حضار عرض كردند : يا رسول اللَّه ! آيا تو هم قرين جنى دارى ؟ فرمود : آرى ، بر من هم موكل فرموده ، الا اينكه خداوند
هامش
( 1 ) بحار ج 63 ص 306
( 2 ) از طرف چپ و راست به مراقبت او بنشستهاند ، سخنى بر زبان نياورده جز آنكه همان دم رقيب و عتيد بر آن آمادهاند . سوره ق آيه 18
( 3 ) كافى ج 2 ص 266
( 4 ) بحار ج 63 ص 268