* ( « وَاخْتارَ مُوسى قَوْمَه سَبْعِينَ رَجُلًا لِمِيقاتِنا . . . » ) *
تقدير آيه « و اختار موسى من قومه » است ، يعنى موسى از قوم خود هفتاد نفر را انتخاب كرد ، و بنا بر اين ، كلمه « قومه » كه به صداى بالا خوانده مىشود فتحه آن بخاطر حذف كلمه « من » و به اصطلاح منصوب به نزع خافض است .
و اين آيه دلالت دارد بر اينكه خداى سبحان براى بنى اسرائيل ميقاتى معين كرده بود تا براى امر عظيمى در آن ميقات حاضر شوند ، و موسى ( ع ) هفتاد نفر از ايشان را براى اين كار انتخاب كرد ، و اما اينكه اين امر عظيم چه بوده آيه شريفه از آن ساكت است ، و تنها اين جهت را ذكر كرده كه بعد از حضور در ميقات بخاطر ظلم بزرگى كه مرتكب شده بودند زلزله مهيبى ايشان را هلاك كرد ، چون در آيه شريفه دارد كه موسى عرض كرد : « پروردگارا اگر مىخواستى مرا و اين قوم را قبل از اين هلاك مىكردى آيا ما را بخاطر كار زشتى كه سفهايى از ما مرتكب شدهاند هلاك مىفرمايى » ، از اين جمله به خوبى بر مىآيد كه خداوند ايشان را با رجفه هلاك ساخته .
و همين معنا اين احتمال را تاييد مىكند كه قصه مذكور در اين آيه همان قصه اى است كه خداوند در آيه شريفه « وَإِذْ قُلْتُمْ يا مُوسى لَنْ نُؤْمِنَ لَكَ حَتَّى نَرَى اللَّه جَهْرَةً فَأَخَذَتْكُمُ الصَّاعِقَةُ وَأَنْتُمْ تَنْظُرُونَ ثُمَّ بَعَثْناكُمْ مِنْ بَعْدِ مَوْتِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ » « 1 » و در آيه شريفه « يَسْئَلُكَ أَهْلُ الْكِتابِ أَنْ تُنَزِّلَ عَلَيْهِمْ كِتاباً مِنَ السَّماءِ فَقَدْ سَأَلُوا مُوسى أَكْبَرَ مِنْ ذلِكَ فَقالُوا أَرِنَا اللَّه جَهْرَةً فَأَخَذَتْهُمُ الصَّاعِقَةُ بِظُلْمِهِمْ ثُمَّ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْهُمُ الْبَيِّناتُ فَعَفَوْنا عَنْ ذلِكَ » « 2 » به آن اشاره فرموده است .
وقتى داستان وارده در آيه مورد بحث همان داستان باشد قهرا مقصود از « رجفه » كه در آيه مورد بحث است همان رجفه صاعقه اى خواهد بود كه در آن داستان بوده ، نه رجفه در اندام ايشان كه بعضى از مفسرين احتمالش را دادهاند ، و اين اختلاف در تعبير در آيات راجع به داستان صالح ( ع ) نيز ديده مىشود ، يكى مىفرمايد :
هامش
( 1 ) و چون گفتند اى موسى تو راى باور نكنيم تا خدا راى آشكار ببينيم پس صاعقه شما راى كه مىنگريستيد بگرفت آن گاه شما راى از پس مرگتان بر انگيختيم شايد سپاس داريد . سوره بقره آيه 56
( 2 ) اهل كتاب از تو خواهند از آسمان نوشته اى بر ايشان نازل كنى ، از موسى بزرگتر از اين خواستند ، گفتند خدا راى آشكارا به ما بنما ، و به سزاى ستم كردنشان به صاعقه دچار شدند ، و سپس با وجود آن معجزه ها كه به سوى ايشان آمده بود گوساله پرستيدند ، پس از آن درگذشتيم و موسى راى حجتى آشكار داديم .
سوره نساء آيه 153