* ( « قالَ الْمَلأُ مِنْ قَوْمِ فِرْعَوْنَ إِنَّ هذا لَساحِرٌ عَلِيمٌ » ) * خداى تعالى در اينجا كلام فرعون را نقل نكرده كه او در اين هنگام چه گفته ، بلكه گفتگويى را كه بزرگان قومش با يكديگر داشتهاند نقل كرده ، و از آن چنين بر مىآيد كه اين بزرگان در هر امر مهمى مجلس شور تشكيل داده و با يكديگر شور مىكردهاند و آنچه را كه به اتفاق تصويب مىكردند به نظر فرعون مىرساندهاند تا او آن را به مرحله اجراء در آورد . در باره اين معجزه هم با هم مشورت كردند و رأى نهايى خود را چنين اظهار كردند كه : * ( « إِنَّ هذا لَساحِرٌ عَلِيمٌ » ) * اين مرد به يقين ساحرى است استاد كه مساله رسالت را بهانه كرده تا بدين وسيله بنى اسرائيل را از چنگ ما نجات داده و آنان را مستقل كرده و به دستيارى آنان شما را از سرزمينتان بيرون كند و دين و طريقت شما را هم باطل سازد ، اينك براى باطل كردن نقشه هاى او و خاموش كردن اين آتشى كه افروخته هر امرى كه مىخواهى بفرما تا اجراء شود ، آيا مىفرمايى تا او را بكشيم و يا بدار زنيم و يا به زندانش افكنيم ؟ و يا در مقام معارضه به مثل در آمده سحرى مثل سحر او فراهم سازيم .
آن گاه در اين باره نيز با يكديگر مشورت نموده و به عنوان آخرين رأى تصويب شده اظهار داشتند : * ( « أَرْجِه وَأَخاه وَأَرْسِلْ فِي الْمَدائِنِ حاشِرِينَ يَأْتُوكَ بِكُلِّ ساحِرٍ عَلِيمٍ » ) * او و برادرش را نگهدار و مامورينى به شهرستانها بفرست تا هر چه ساحر درس خوانده و استاد هست همه را حاضر سازند .
از اينجا معلوم مىشود كه جمله * ( « فَما ذا تَأْمُرُونَ » ) * كلامى است كه بعضى از بزرگان قوم فرعون به بعضى ديگر گفتهاند ، و جمله * ( « قالُوا أَرْجِه » ) * حكايت آخرين رأيى است كه همه كرسى نشينان فرعون متفقا به عرض او رساندهاند ، در موضع ديگرى از قرآن همين حرف را از خود فرعون حكايت كرده و فرموده : « قالَ لِلْمَلإِ حَوْلَه إِنَّ هذا لَساحِرٌ عَلِيمٌ ، يُرِيدُ أَنْ يُخْرِجَكُمْ مِنْ أَرْضِكُمْ بِسِحْرِه فَما ذا تَأْمُرُونَ ، قالُوا أَرْجِه وَأَخاه وَابْعَثْ فِي الْمَدائِنِ حاشِرِينَ ، يَأْتُوكَ بِكُلِّ سَحَّارٍ عَلِيمٍ » « 1 » از اين آيه و از آيه مورد بحث بر مىآيد كه اين كلام را اول خود فرعون پيشنهاد كرده و سپس كرسىنشينان او در اطراف آن مشورت كرده و سرانجام همان را تصويب نمودهاند .
و از آيه « قالَ أجِئْتَنا لِتُخْرِجَنا مِنْ أَرْضِنا بِسِحْرِكَ يا مُوسى فَلَنَأْتِيَنَّكَ بِسِحْرٍ مِثْلِه » « 2 » كه
هامش
( 1 ) به بزرگان اطراف خويش گفت اين جادوگرى ماهر است كه مىخواهد شما را به جادوى خويش از سرزمينتان بيرون كند بنا بر اين چه رأى مىدهيد ؟ گفتند وى را با برادرش نگهدار و مامور جمع آورى به شهرها فرست كه همه جادوگران ماهر را پيش تو آورند . سوره شعراء آيه 37
( 2 ) گفت اى موسى مگر سوى ما آمده اى كه به جادوى خويش از سرزمينمان بيرونمان كنى ما نيز جادويى مانند آن براى تو مىآوريم . سوره طه آيه 57