مىرسيد پس ناگهان در آن حال كه بىخبر بودند ، ايشان را بگرفتيم ( 95 ) .
اگر مردم قريه ها ايمان آورده و پرهيزكارى كرده بودند بركتهايى از آسمان و زمين به روى ايشان مىگشوديم ، ولى تكذيب كردند ، و ما نيز ايشان را به اعمالى كه مىكردند مؤاخذه كرديم ( 96 ) .
مگر مردم اين قريه ها ايمنند كه عذاب ما شبانه هنگامى كه در خوابند به سوى ايشان بيايد ؟ ( 97 ) .
مگر مردم اين قريه ها ايمنند كه عذاب ما نيمروز هنگامى كه بازى مىكنند به سوى ايشان بيايد ؟ ( 98 ) .
مگر از مكر و تدبير خداى ايمن شدهاند ؟ كه جز گروه زيانكاران از تدبير خداى ايمن نمىشوند ( 99 ) .
مگر براى كسانى كه اين سرزمين را پس از هلاكت مردمش به ميراث بردهاند روشن نشده كه اگر بخواهيم سزاى گناهشان را به ايشان مىرسانيم ، و بر دلهايشان مهر مىنهيم تا نتوانند بشنوند ( 100 ) .
اين قريه هايى كه ما از خبرهاى آن بر تو مىخوانيم پيغمبرانشان با حجتها سويشان آمدند و به آن چيزها كه قبلا به تكذيب آن پرداخته بودند ايمانآور نبودند ، اينچنين بر دلهاى كفار خداوند مهر مىنهد ( 101 ) .
غالب آنان را به پيمانى پايبند نيافتيم ، و بدرستى كه بيشترشان را عصيانپيشگان يافتيم ( 102 )
.
بيان آيات
اين آيات مربوط و متصل به آيات قبلاند ، براى اينكه مطالبى را كه در آن آيات در باره امتهاى گذشته بود خلاصه كرده و در باره همه آنها مىفرمايد : اين امتها از اين جهت منقرض شدند كه بيشتر افرادشان فاسق و از زى عبوديت بيرون بودند ، و به عهد الهى و آن ميثاقى كه در روز اول خلقت از آنان گرفته شده بود وفا نكردند ، در نتيجه سنتهاى الهى كه ذيلا توضيح آن را خواهيم داد يكى پس از ديگرى در باره آنان جريان يافت و منتهى به انقراضشان گرديد .
آرى ، خداى سبحان هر پيغمبرى را كه به سوى امتى از آن امتها مىفرستاد به دنبال او آن امت را با ابتلاى به ناملايمات و محنتها آزمايش مىكرد ، تا به سويش راه يافته و به درگاهش تضرع كنند ، و وقتى معلوم مىشد كه اين مردم به اين وسيله كه خود يكى از سنتهاى نامبرده بالاست متنبه نمىشوند سنت ديگرى را به جاى آن سنت بنام « سنت مكر » جارى مىساخت ، و آن اين بود كه دلهاى آنان را بوسيله قساوت و اعراض از حق و علاقمند شدن به شهوات مادى و شيفتگى در برابر زيبائيهاى دنيوى مهر مىنهاد .
بعد از اجراى اين سنت ، سنت سوم خود يعنى « استدراج » را جارى مىنمود ، و آن اين بود كه انواع گرفتاريها و ناراحتىهاى آنان را بر طرف ساخته زندگيشان را از هر جهت مرفه