تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تفسير الميزان ( فارسي ) — صفحة 238

مساهمون:

ص٢٣٨
شعيب ( ع ) در اين جمله ، سومين بخش دعوت خود را بيان مىكند ، و آن اين است كه كارى به صراط مستقيم خدا نداشته باشند . از اين جمله بر مىآيد كه قوم شعيب به انحاى مختلف مردم را از شعيب گريزان مىكرده‌اند ، و از اينكه به وى ايمان آورند و نزدش رفته كلماتش را گوش دهند ، و در مراسم عبادتش شركت جويند ، بازشان داشته آنان را در اينكه به دين حق و طريقه توحيد در آيند تهديد مىكردند ، و همواره سعى مىكردند راه خدا را كه همان دين فطرت است كج و ناهموار طلب كنند و بپيمايند . كوتاه سخن ، در راه ايمان راهزنانى بودند كه با تمام قوا و با هر نوع حيله و تزوير مردم را از راه بر مىگرداندند . شعيب ( ع ) هم در مقابل ، ايشان را به ياد نعمتهاى خداوند انداخته توصيه مىكند كه از تاريخ امم گذشته و سرانجام مفسدين ايشان عبرت گيرند .
* ( « وَاذْكُرُوا إِذْ كُنْتُمْ قَلِيلًا فَكَثَّرَكُمْ وَانْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الْمُفْسِدِينَ » ) * - اين دو جمله در حقيقت موعظه و نصيحت در باره امتثال اوامر و نواهى قبلى است . در جمله اول مردم را به ياد يكى از نعمتهاى بزرگ خدا مىاندازد ، و آن مساله ازدياد نسل است براى اينكه انسان بر خلاف ساير انواع حيوانات زندگيش اجتماعى است ، و آن كمالاتى كه براى اين نوع ميسر و متوقع است و خلاصه ، سعادت عاليه اى كه انسان را از ساير انواع حيوانات متمايز مىكند و حساب او را از آنها جدا مىسازد اقتضاء مىكند كه اين موجود داراى ادوات و قواى مختلف و تركيبات وجودى خاصى بوده باشد كه با داشتن آن نمىتواند مانند ساير حيوانات بطور انفرادى زندگى نموده و همه حوائج ضرورى خود را تامين نمايد ، بلكه ناگزير است از اينكه در تحصيل خوراك ، پوشاك ، مسكن ، همسر و ساير حوائج با ساير افراد تشريك مساعى نموده و همه با كمك فكرى و عملى يكديگر حوائج خود را تامين نمايند . پر واضح است كه براى چنين موجودى كثرت افراد ، نعمت بسيار بزرگى است ، زيرا هر چه بر عدد افراد اجتماعش افزوده شود نيروى اجتماعيش بيشتر و فكر و اراده و عمل آن قوىتر مىگردد و به دقايق بيشتر و باريكترى از حوائج پى برده در حل مشكلات و تسخير قواى طبيعت راه حلهاى دقيقترى را پيدا مىكند . روى اين حساب مساله ازدياد نسل و اينكه عدد افراد بشر به تدريج رو به فزونى مىگذارد خود يكى از نعمتهاى الهى و از پايه ها و اركان تكامل بشر است . آرى ، هيچ وقت يك ملت چند هزار نفرى نيروى جنگى و استقلال سياسى و اقتصادى و قدرت علمى و ارادى و عملى ملت چندين ميليونى را ندارد . و اما عاقبت مفسدين ، اين نيز براى كسانى كه چشم بصيرت داشته باشند موعظه و