داد ، و اينك در دشتهاى آن كوشكها مىسازيد ، و از كوه ها خانه ها مىتراشيد ، به ياد آريد نعمتهاى خدا را و در اين سرزمين فساد نينگيزيد ( 74 ) .
بزرگان قومش كه گردنكشى كرده بودند به كسانى كه زبون به شمار مىرفتند ، ( يعنى ) به آنهايى كه مؤمن شده بودند گفتند : شما چه مىدانيد كه صالح پيغمبر پروردگار خويش است ؟ گفتند : ما به آيينى كه وى را به ابلاغ آن فرستادهاند مؤمنيم ( 75 ) .
كسانى كه گردنكشى كرده بودند گفتند : ما آيينى را كه شما بدان گرويدهايد منكريم ( 76 ) .
پس شتر را بكشتند و از فرمان پروردگار خويش سرپيچيدند ، و گفتند : اى صالح اگر تو پيغمبرى عذابى را كه به ما وعده مىدهى بيار ( 77 ) .
پس دچار زلزله شده و در خانه هاى خويش بىجان شدند ( 78 )
آن گاه صالح از آنان دور شد و گفت : اى قوم ! من پيغام پروردگار خويش را رسانيدم و به شما خيرخواهى كردم ، ولى شما خيرخواهان را دوست نمىداريد ( 79 )
.
بيان آيات
* ( « وَإِلى ثَمُودَ أَخاهُمْ صالِحاً . . . » ) *
ثمود يكى از امتهاى قديمى عرب بوده كه در سرزمين يمن در احقاف مىزيستهاند ، و خداوند متعال شخصى از خود آنان را به نام « صالح » در ميانشان مبعوث نمود . صالح ( ع ) قوم خود را كه مانند قوم نوح و هود مردمى بتپرست بودند به دين توحيد دعوت نمود و فرمود : * ( « يا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّه ما لَكُمْ مِنْ إِله غَيْرُه » ) * .
* ( « قَدْ جاءَتْكُمْ بَيِّنَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ » ) * - يعنى براى شما شاهدى كه شهادتش قطعى است آمد .
* ( « هذِه ناقَةُ اللَّه لَكُمْ آيَةً » ) * - اين جمله بينه اى را كه در جمله قبل بود بيان مىكند و مقصود از « ناقه » همان ماده شترى است كه خداوند آن را به عنوان معجزه براى نبوت صالح از شكم كوه بيرون آورد ، و به همين عنايت بود كه آن را ناقه خدا ناميد .
* ( « فَذَرُوها تَأْكُلْ فِي أَرْضِ اللَّه . . . » ) * - استعمال لفظ « فاء » ، تفريع را مىرساند ، و چنين مىفهماند كه چون ناقه مذكور ، ناقه خدا است پس بگذاريد تا در زمين خدا بچرد . و اين تعبير يعنى به كار بردن لفظ « فاء » خالى از تشديد هم نيست ، هم آن تفريع را مىرساند و هم زمينه را براى ذكر عذاب كه به مقتضاى آيه « وَلِكُلِّ أُمَّةٍ رَسُولٌ فَإِذا جاءَ رَسُولُهُمْ قُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ وَهُمْ لا يُظْلَمُونَ » « 1 » حساب هر پيغمبرى را با امتش تصفيه مىكند ، آماده مىسازد . آيه شريفه ،
هامش
( 1 ) و براى هر امتى رسولى است ، پس وقتى رسولشان به سويشان آمد به عدالت در بينشان حكم مىشود ، و به هيچ امتى ظلم نمىشود . سوره يونس آيه 47