را ؟ حضرت فرمود : خداى عز و جل عرش و آسمانها و زمين و آنچه را كه در آنها و در ميان آنها است حمل مىكند ، هم چنان كه در قرآنش فرموده : « إِنَّ اللَّه يُمْسِكُ السَّماواتِ وَالأَرْضَ أَنْ تَزُولا وَلَئِنْ زالَتا إِنْ أَمْسَكَهُما مِنْ أَحَدٍ مِنْ بَعْدِه إِنَّه كانَ حَلِيماً غَفُوراً » « 1 » .
جاثليق پرسيد : پس مرا خبر ده از معناى آيه « وَيَحْمِلُ عَرْشَ رَبِّكَ فَوْقَهُمْ يَوْمَئِذٍ ثَمانِيَةٌ » و با اينكه فرمودى خداى تعالى عرش و آسمانها و زمين را حمل مىكند چطور در اين آيه مىفرمايد : آن روز عرش پروردگارت را هشت نفر حمل مىكنند ؟ حضرت فرمود : خداى تعالى عرش را از چهار نور آفريده ، يكى نور سرخ كه از آن نور ، هر رنگ سرخى ، سرخ شده است ، دوم نور سبز كه از آن هر رنگ سبزى ، سبز شده است ، سوم نور زرد كه هر رنگ زردى از آن نور زرد شده است ، چهارم نور سفيد كه هر سفيدى از آن سفيد شده .
منظور از عرش آن علمى است كه خداوند به حاملين عرش داده ، و آن نورى است از نور عظمتش ، پس به عظمت و نورش دلهاى مؤمنين را بينا كرده ، و به عظمت و نورش نادانها دشمنش مىدارند ، و به عظمت و نورش همه موجودات در آسمان و زمين در صدد جستجوى راهى به سوى او هستند ، و براى يافتن آن راه دست به كارهاى مختلف زده و اديان گوناگونى را به وجود مىآورند ، سپس همه موجودات محمولهايى هستند كه خداوند آنها را به نور و عظمت و قدرتش حمل مىكند ، و خود آنها قادر بر تحصيل ضرر و نفع و مرگ و زندگى و بعث خود نيستند . آرى ، هر چيزى محمول خدا است ، و خداوند تبارك و تعالى است كه آسمانها و زمين را از زائل شدن نگهداشته و به آن دو احاطه دارد ، او است حيات و نور هر چيزى « سُبْحانَه وَتَعالى عَمَّا يَقُولُونَ عُلُوًّا كَبِيراً » .
جاثليق گفت : پس مرا خبر ده از اينكه خداى تعالى كجا است ؟ امير المؤمنين فرمود :
او اينجا و آنجا و در پايين و در بالا و محيط به ما و با ما هست ، هم چنان كه خود فرموده : « ما يَكُونُ مِنْ نَجْوى ثَلاثَةٍ إِلَّا هُوَ رابِعُهُمْ وَلا خَمْسَةٍ إِلَّا هُوَ سادِسُهُمْ وَلا أَدْنى مِنْ ذلِكَ وَلا أَكْثَرَ إِلَّا هُوَ مَعَهُمْ أَيْنَ ما كانُوا » « 2 » و نيز فرموده : « وَإِنْ تَجْهَرْ بِالْقَوْلِ فَإِنَّه يَعْلَمُ السِّرَّ وَأَخْفى » « 3 » و نيز
هامش
( 1 ) خدا آسمانها و زمين را نگه مىدارد كه زائل نشوند و اگر زائل شوند جز او هيچكس آنها را نگه نمىدارد ، او همواره بردبار و آمرزگار است . سوره فاطر آيه 41
( 2 ) هيچ رازى بين سه نفر نيست مگر اينكه خدا چهارمين ايشان است و نه پنج نفر مگر آنكه خداوند ششمين ايشان است و نه كمتر از اين و نه بيشتر از اينها هست مگر آنكه خداوند همراهشان است ، هر كجا باشند . سوره مجادله آيه 7
( 3 ) و اگر به آواز بلند حرف بزنيد او ( مىشنود ) او نهان و نهانتر را هم مىداند . سوره طه آيه 7