كه ديديد روايت كردهاند ، و در معناى آن ، روايات ديگرى از طرق شيعه از ائمه اهل بيت ( ع ) نقل شده كه ما پاره اى از آنها را در بحث روايتى تفسير آيه « وَلا تَقُولُوا لِمَنْ يُقْتَلُ فِي سَبِيلِ اللَّه أَمْواتٌ . . . » « 1 » در جلد اول اين كتاب نقل كرديم .
و در تفسير عياشى از سعيد بن جناح روايت شده كه گفت : عوف بن عبد اللَّه ازدى از جابر بن يزيد جعفى از امام باقر ( ع ) حديثى در باره جان كندن كافر براى من نقل كرد كه در آن مىگويد : امام فرمود : وقتى روح كافر را به آسمان مىبرند ، درهاى آسمان به رويش بسته مىشود ، چنان كه خداى تعالى فرموده : * ( « لا تُفَتَّحُ لَهُمْ أَبْوابُ . . . » ) * و خداوند مىفرمايد : او را برگردانيد ، چون ما آنان را از خاك آفريدهايم و به خاك برمىگردانيم و دوباره از خاك خارجشان مىكنيم « 2 » .
مؤلف : قريب به اين مضمون روايتى در مجمع البيان از همان جناب نقل شده « 3 » .
و در كتاب الدر المنثور است كه ابن مردويه از عايشه نقل كرده كه گفت رسول خدا ( ص ) آيه * ( « لَهُمْ مِنْ جَهَنَّمَ مِهادٌ وَمِنْ فَوْقِهِمْ غَواشٍ » ) * را تلاوت فرمود و سپس گفت : ما فوق جهنميان طبقاتى و در زير آنان طبقاتى است كه معلوم نمىشود طبقات بالا بزرگتر است يا طبقات پايين ، فقط مىفهمند كه طبقات زير آنان را به طرف بالا فشار مىدهد ، و طبقات بالا آنان را به طرف پايين و آنان در بين اين دو طبقه در تنگنا قرار مىگيرند ، همانطورى كه نوك نيزه در آهن سرنيزه محكم كوبيده مىشود « 4 » .
و نيز در آن كتاب از عبد الرزاق ، ابن جرير ، ابن منذر ، ابن ابى حاتم و ابو الشيخ روايت كردهاند كه همگى از على ( ع ) نقل كردهاند كه فرمود : به خدا سوگند آيه * ( « وَنَزَعْنا ما فِي صُدُورِهِمْ مِنْ غِلٍّ » ) * در باره ما اهل بدر ( شركت كنندگان در جنگ بدر ) نازل شده است « 5 » .
مؤلف : با اينكه اين جمله در بين آيات مورد بحث است و آيات مورد بحث هم در مكه نازل شده بسيار بعيد به نظر مىرسد كه جمله مزبور در جنگ بدر و يا در باره اهل بدر نازل شده باشد ، شاهد ديگر اين معنا اين است كه نظير اين جمله يعنى آيه « وَنَزَعْنا ما فِي صُدُورِهِمْ مِنْ غِلٍّ إِخْواناً عَلى سُرُرٍ مُتَقابِلِينَ » در سوره « حجر » كه آن نيز سوره اى است مكى ، واقع شده
هامش
( 1 ) سوره بقره آيه 154
( 2 ) تفسير عياشى و تفسير برهان ج 2 ص 15
( 3 ) تفسير مجمع البيان ج 4 ص 418
( 4 و 5 ) الدر المنثور ج 3 ص 85