اصحاب تورات موسى ( ع ) هستند » كافى و قانع كننده نيست ، براى اينكه صرف اينكه چنين علمى را دارند مصحح اين نيست كه خداوند عليه آنان به نزول تورات احتجاج كند ، تا چه رسد به اينكه در وسط دعوا نرخ طى كرده و تورات را نور و هدايت مردم معرفى نمايد . آرى ، يك اعتقاد به نزول تورات از ناحيه خدا داريم و يك علم به اينكه يهوديها چنين ادعايى دارند ، از اين دو آن كه مصحح خطاب و اتكاى در احتجاج است اولى است نه دومى .
و اما قرائت « يجعلونه » به صيغه غيبت وجه آن همين است كه بگوييم در آيه شريفه التفات به كار رفته ، چون در اين صورت خطاب به يهود بودن جمله * ( « مَنْ أَنْزَلَ الْكِتابَ » ) * و جمله « و علمتم » به حال خود باقى مانده و رفع اشكال مىشود .
بعضى از مفسرين در اين صدد برآمدهاند كه بنا بر هر دو قرائت خطاب را متوجه به مشركين بگيرند ، به اين بيان كه آيه شريفه در ضمن اين سوره در مكه و به صيغه غيبت نازل شده هم چنان كه ابن كثير و ابو عمرو اينطور قرائت كردهاند .
مردم مكه در عين اينكه بعيد مىدانستند كه خداوند بشرى را همكلام و مخاطب خود قرار دهد ، اين معنا را اقرار داشتند كه تورات يهوديها كتابى است آسمانى ، و همواره اشخاصى را هم به عنوان سفارت نزد علماى يهود مىفرستادند ، و ايشان را عالم به آثار و اخبار انبيا مىدانستند . و به همين جهت خداى تعالى به پيغمبر خود مىفرمايد : به اين مشركين كه خدا را آن طور كه بايد نشناخته و از در نادانى مىگويند خداوند بر هيچ بشرى چيزى نازل نكرده بگو چه كسى آن كتاب ( تورات ) را كه موسى آورد نازل كرده و آن را نور قرار داده و به وسيله آن ظلمت كفر و شرك را كه بنى اسرائيل از قبطيان مصرى ارث برده بودند از بين برده و نيز آن را مايه هدايت مردم قرار داده و يهود نخست به وسيله آن هدايت شدهاند ؟ گر چه بعدا در اثر پيروى هواى نفس آن هدايت را از دست داده احكام و شرايع آن را از ياد بردند ، و تورات را كاغذ پاره اى پنداشته هر كدام از احكامش را كه موافق با ميل و اغراضشان بود اظهار داشتند و ما بقى را كتمان و پنهان نمودند .
مفسر نامبرده سپس مىگويد : از ظواهر امر چنين برمىآيد كه همانطورى كه گفتيم آيه نخست به همان بيانى كه گذشت به صيغه غيبت نازل شده و به همين نحو در مكه و مدينه قرائت مىشده ، تا آنكه عده اى از علماى يهود در مقام شهادت به حقانيت اسلام و اينكه تورات هم بشارت به آمدن آن داده آن بشارتها و همچنين حكم رجم را كتمان كردند ، و عده اى ديگر در مقام مبارزه با اسلام همان حرفى را كه مشركين مكه قبلا زده بودند تكرار كرده و گفتند :
« خداوند بر هيچ بشرى چيزى نازل نكرده » در اينجا بوده كه رسول خدا آيه را براى يهوديها بطور
تفسير الميزان ( فارسي ) — صفحة 381
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٣٨١