« وَأَنْزَلَ مَعَهُمُ الْكِتابَ بِالْحَقِّ » « 1 » به آن اشاره مىنمايد ، و كتابى كه بر ابراهيم و موسى ( ع ) نازل شده و آيه « صُحُفِ إِبْراهِيمَ وَمُوسى » « 2 » از آن به صحف تعبير كرده ، و كتاب انجيل كه در آيه « وَآتَيْناه الإِنْجِيلَ فِيه هُدىً وَنُورٌ » « 3 » اسم برده شده ، و كتاب محمد ( ص ) كه آيات : « تِلْكَ آياتُ الْكِتابِ وَقُرْآنٍ مُبِينٍ » « 4 » و « رَسُولٌ مِنَ اللَّه يَتْلُوا صُحُفاً مُطَهَّرَةً فِيها كُتُبٌ قَيِّمَةٌ » « 5 » و « فِي صُحُفٍ مُكَرَّمَةٍ مَرْفُوعَةٍ مُطَهَّرَةٍ بِأَيْدِي سَفَرَةٍ كِرامٍ بَرَرَةٍ » « 6 » و « نَزَلَ بِه الرُّوحُ الأَمِينُ عَلى قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرِينَ بِلِسانٍ عَرَبِيٍّ مُبِينٍ » « 7 » بدان اشاره مىنمايد .
قسم دوم كتبى است كه اعمال بندگان را از نيكى و بدى ضبط مىكند ، و آيات راجع به آن چند قسم است : بعضى از آيات ، كتابى كه در آن ذكر شده كتابى است مختص به فرد فرد نفوس بشر ، مانند آيه « وَكُلَّ إِنسانٍ أَلْزَمْناه طائِرَه فِي عُنُقِه وَنُخْرِجُ لَه يَوْمَ الْقِيامَةِ كِتاباً » « 8 » و آيه « يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً وَما عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ » « 9 » و آياتى ديگر .
و بعضى ديگر آياتى است كه مراد از كتاب در آنها كتابى است كه اعمال امتها را ضبط مىنمايد ، مانند آيه « وَتَرى كُلَّ أُمَّةٍ جاثِيَةً كُلُّ أُمَّةٍ تُدْعى إِلى كِتابِهَا » « 10 » .
و بعضى ديگر آيات راجع به كتبى است كه جميع مردم در آنها مشتركند ، مانند آيه
هامش
( 1 ) سوره بقره آيه 213
( 2 ) سوره اعلى آيه 19
( 3 ) سوره مائده آيه 46
( 4 ) سوره حجر آيه 1
( 5 ) پيغمبرى از جانب خدا كه صحيفه هاى پاكيزه مىخواند ، صحيفه هايى كه در آن نوشته هاى استوار است . سوره بينه آيه 3
( 6 ) آيات الهى در صفحات مكرم نگاشته است ، كه آن صفحات بسى بلند مرتبه و پاك و منزه است ، بدست سفيران حق ، كه ملائكه مقرب عالى رتبه با حسن و كرامتند . سوره عبس آيه 12 - 16
( 7 ) روح الامين آن را بر قلب تو نازل كرد تا از ترسانندگان باشى ، به زبان عربى آشكار . سوره شعرا آيه 195
( 8 ) سوره اسراء آيه 13
( 9 ) روزى كه هر كس آنچه كار خوب و يا بد كرده حاضر بيابد . سوره آل عمران آيه 30
( 10 ) هر گروهى را به زانو درآمده بينى و هر گروهى را به سوى نامه اش دعوت كنند . سوره جاثيه آيه 28