است : رسول خدا ( ص ) فرمود :
ابراهيم خليل هيچ دروغ نگفت مگر در سه مورد : دو مورد در باره ذات خدا و اثبات توحيد او ، و يكى در باره ساره . اما آن دو دروغى كه در راه اثبات توحيد گفت يكى جمله « إِنِّي سَقِيمٌ » بود و يكى اينكه گفت : « بَلْ فَعَلَه كَبِيرُهُمْ هذا » . و اما آن دروغى كه در باره ساره گفت اين بود كه وقتى به سرزمين آن مرد ديكتاتور و جبار رسيدند به ساره - كه زنى بسيار زيبا بود - گفت : اگر اين پادشاه بفهمد كه تو همسرم هستى تو را به هر وسيله اى كه شده از من مىگيرد . بنا بر اين ، اگر از تو پرسيد با ابراهيم چه نسبتى دارى بگو من خواهر اويم ، و راست هم گفته اى ، براى اينكه تو خواهر دينى منى ، چون در روى زمين مسلمانى غير از من و تو نيست .
پيشبينى ابراهيم درست درآمد ، چون وقتى وارد آن شهر شدند ، يكى از درباريان ، ساره را ديد و به نزد شاه رفت و گفت : زنى در كشور تو ديدم كه جز براى تو كسى را سزاوار نيست . شاه ساره را احضار كرد و ابراهيم پس از رفتن ساره به نماز ايستاد . شاه از ديدن ساره چنان شيفته او شد كه بى اختيار برخاست و دست به سوى او دراز كرد ، در همان لحظه دستش به سختى جمع و خشك شد . شاه به ساره گفت از خدا بخواه كه دست مرا باز كند كه ضررى به تو نخواهم رسانيد . ساره نيز دعا كرد ولى شاه از كار پيشين خود دست برنداشت . بار ديگر كه دست دراز كرد ، دستش سختتر از دو بار اول و دوم « 1 » ، جمع و خشك شد ، آن گاه به ساره گفت : از خدا بخواه كه دست مرا باز كند ، خدا را ضامن مىگيرم كه ضررى به تو نرسانم . ساره باز دعا كرد و دستش باز شد . شاه آن مردى كه ساره را آورده بود خواست و به او گفت : تو شيطانى پيش من آوردى نه انسان ، او را از كشور من بيرون كن و هاجر كنيزم را هم به او بده .
پس ساره از پيش شاه برگشت و مىرفت ، همين كه ابراهيم او را ديد از نماز منصرف شد و گفت : چه شد . ساره گفت : خير بود . خدا دست اين فاجر بزه كار را كوتاه كرد و كنيزى هم رسانيد . آن گاه ابو هريره - خطاب به حضار كه عرب بودند - گفت : او ( هاجر كنيز ساره ) مادر شما فرزندان « ماء السماء » « 2 » است . « 3 »
و در صحيح بخارى به طرق زيادى از انس و ابى هريره ، و در صحيح مسلم از ابو هريره و حذيفه ، و در مسند احمد از انس و ابن عباس ، و حاكم در كتاب خود از ابن مسعود ، و طبرانى از
هامش
( 1 ) در اصل نسخه اين چنين است و به نظر مىرسد كه جمله اى از آن ساقط شده باشد .
( 2 ) ماء السماء يكى از ملوك عرب است .
( 3 ) صحيح بخارى ج 4 ص 171 و صحيح مسلم به شرح نووى ج 15 ص 123